Türk sinema tarihi...

Başlatan D??i?, 01 Mar, 2007, 21:26

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Aşağı git

D??i?

1910 - 1930 Dönemi

1914

1908 yýllarýndan baþlayarak çeþitli kentlerde halka açýlan sinema salonlarý, gösterilerini yabancý uyruklu ve Türkiye'de ki azýnlýklarýn egemenliðinde sürdürürken devreye Cevat Boyer'le Murat Bey'ler girer. Ve Þehzadebaþý'nda Milli Sinema adý verilen "ilk Türk sinemasý" açýlýr (19 Mart). Ardýndan, Ýstanbul Sultanisi'nde film gösterileri düzenleyen Þakir Seden'le Fuat Uzkýnay, Sirkeci'de lokantacýlýk yapan Ali Efendi'yi (Öztuna) ikna ederek ikinci Türk sinemasýnýn açýlmasýný saðlarlar (6 Temmuz). Ve sinemaya Ali Efendi adý verilir. Çünkü Ali Efendi, bu kuruluþun asýl büyük hissedarlarý olup, Þakir ve Kemal Seden kardeþlerin de amcalarýdýr.

I.Dünya Savaþý'nýn baþladýðý günlerde yedek subaylýðýný yapan Fuat Uzkýnay, Türk sinema tarihinin ilk filmini çeker. Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yýkýlýþý adýný taþýyan ve tarihi anýsý olan bu film, 150 metre uzunluðunda bir belgeseldir. Ve iþte 14 Kasým 1914'le Türk sinemasýnýn gerçek doðum tarihi gerçekleþir.

Bir yýl sonra (1915)

Harbiye Nazýrý Enver Paþa'nýn emriyle Merkez Ordu Sinema Dairesi kurulunca, Türkiye'de sinemayý tanýtma konusunda büyük katkýlarý olan Sigmund Weinberg de bu kurumun baþýna getirilir. Yardýmcýsý da Fuat Uzkýnay'dýr. Weinberg, savaþla ilgili ve Türkiye'yi ziyarete gelen imparatorlarýn gezi belgesellerini çekerken, bu ara Enver Paþa'yý ikna edip öykülü uzun film denemesine de giriþecekti.

Dönemin en çok tutulan tiyatro oyunu Leblebici Horhor'u çekmeye baþladýktan bir süre sonra, oyuncularýndan birinin ölmesiyle film yarým kaldý. Ýkinci öykülü filmi olan Himmet Aðanýn Ýzdivacý'nýn ise oyuncularý Çanakkale Savaþý nedeniyle askere alýnýnca, bu denemesi de ilkinin akýbetine uðradý. Ancak, Ordu Sinema Dairesi Baþkanlýðý'na getirilen Fuat Uzkýnay, yarým kalan Himmet Aðanýn Ýzdivacý'ný savaþtan sonra (1918) tamamladý.

1917

Müdafaa-i Milliye Cemiyeti, sinemanýn ilk yýllarýndaki askeri nitelik taþýyan ikinci kuruluþuydu. Belge filmi yönetmeni olarak kurumun baþýna getirilen Fuat Uzkýnay bu yönde çalýþmalarýný sürdürürken cemiyet, ilk kez öykülü filmlere de el atar. Ve öykülü filmlerin çekimi, o yýllarda 20 yaþlarýnda bir gazeteci olan Sedat Simavi'nin çabalarýyla gerçekleþir. Genç Simavi'nin yönetmenliðini yaptýðý Pençe'yle Casus, Türk sinemasýnda yarým kalmadan çekilen ilk öykülü filmlerdir.

1919

Bu yýl yalnýzca iki öykülü film çekildi. Mürebbiye ile Binnaz. Her iki filmin yönetmeni, Türk tiyatrosunun kuruluþunda büyük katkýlarý olan 62 yaþýndaki Ahmet Fehim'di. Ve oyuncularý da Raþit Rýza Samako, Behzat Butak, Hüseyin Kemal Gürmen gibi tiyatro sanatçýlarýndan oluþuyordu. Kadýn oyuncularý ise Mm. Kalitea, Eliza Binemeciyan ve Bayzar Fasulyeciyan'dý.

1921

Dönemin ün yapmýþ güldürü sanatçýsý olan tiyatrocu Þadi Fikret Karagözoðlu, Bican Efendi Vekilharç adlý 22 dakikalýk kýsa filmiyle Türk sinemasýnda ilk güldürü tipini yaratýr. Bican Efendi Mektep Hocasý ve Bican Efendinin Rüyasý ise giderek bir diziyi oluþturur. Bu, konulu üç kýsa filmin yönetmen ve baþ oyuncusu ise Karagözoðlu'dur.

Ali Efendi, yeðenleri Þakir ve Kemal Seden kardeþlerle yeni bir "aile ortaklýðý" giriþiminde bulunup, "Sinema Ýþçileri Þirketi"ni kurarlar. Yabancý filmleri yurda ithal etmek amacýyla kurulan þirket, çalýþmalarýný 1928'li yýllara kadar sürdürür.

1922

1916 yýlýndan beri Almanya'da oyuncu ve yönetmen olarak film çalýþmalarýný sürdüren tiyatrocu Muhsin Ertuðrul'un yurda dönüþü ve ilk özel yapýmevi olan Kemal Film þirketinin kuruluþuyla Türk sinemasýnda yeni bir dönem baþlar. Kemal Film þirketini ve Eyüp'teki Feshane Fabrikasý'nýn bir bölümünde (dikimevi atölyesi) Kemal Film Stüdyosu'nu kuran Kemal ve Þakir Seden kardeþlerdir. Sinema ile ilgili ilk deneyimlerini yurt dýþýnda gerçekleþtiren Muhsin Ertuðrul; Kemal ve Þakir Seden kardeþlerle yaptýðý iþbirliði sonucu bu özel yapýmevi adýna iki film çeker; Ýstanbul'da Bir Facia-i Aþk (Þiþli Güzeli Mediha Hanýmýn Facia-i Katli) ve Boðaziçi Esrarý (Nur Baba).

Ýkincisi olaylý bir filmdir. Yakup Kadri Karaosmanoðlu'nun romanýndan sinemaya uyarlanan Nur Baba'nýn çekimi sýrasýnda Bektaþiler, film setini basarlar. Olaylar çýkar. Bektaþiler filmin aleyhlerine çekildiði yanýltmacasýyla kýþkýrtýlmýþlardýr. Ancak polisin olaya el koymasý sonucunda çalýþmalara devam edilir.

1923

Muhsin Ertuðrul, tek adam olarak Türk sinemasýnda kurduðu egemenliðinin baþlangýç yýllarýndadýr. Ve birbiri ardýna üç film çeker. Ýlki Halide Edip Adývar'dan uyarladýðý Ateþten Gömlek'tir. Kurtuluþ Savaþý'ný konu alan bir ilk filmdir. Türk sinemasý adýna bir diðer özelliði de Ateþten Gömlek'te ilk kez Türk kadýnlarýnýn oynamasýdýr. Ve böylece Cumhuriyet'in ilanýnýn (1923) Müslüman Türk kadýnlarýna çalýþma özgürlüðü tanýmasý sonucu, Bedia Muvahhit ve Neyyire Neyir'le yeni bir dönem açýlýr.

Leblebici Horhor ve Kýz Kulesinde Bir Facia, Ertuðrul'un 1923 yýlýnda çevirdiði diðer iki filmdir.

1924

Muhsin Ertuðrul, bu kez bir filmle yetinir. Peyami Safa'nýn ayný ismi taþýyan romanýndan uyarladýðý Sözde Kýzlar'ý çektikten bir yýl sonra (1925) Rusya'ya gidip film çalýþmalarýna orada devam eder.

1928

1924 yýlýnda sinema iþletmeciliðine baþlayan Ýpekçe Kardeþler, bu kez film yapýmý için bir þirket kurarlar. Adý Ýpek Film olan kurum, Türk sinemasýnýn ikinci özel yapýmevidir. Yurtdýþýndan dönen Muhsin Ertuðrul, bu yeni þirketin ilk filmi olan Ankara Postasý'nýn çekimine baþlarsa da, filmi bazý nedenlerle ancak bir yýl sonra (1929) bitirir.

Ayný yýl çekime baþladýðý Kaçakçýlar'a geçirdikleri bir kaza sonucu oyunculardan birinin hayatýný yitirmesiyle ara verilir. Ve film de gene ertesi yýl (1929) tamamlanýr.

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

1931 - 1950 Dönemi

1931

Muhsin Ertuðrul'un Ýstanbul Sokaklarýnda adlý filmi, Türk sinemasýnýn ilk ortak yapýmýdýr (Türk-Mýsýr-Yunan). Semiha Berksoy, Talat Artemel, Ý. Galip Arcan gibi Türk oyuncularýn yaný sýra Mýsýrlý Azize Emir, Yunanlý Gavrilides'in baþrollerini paylaþtýðý filmin seslendirme (dublaj) iþlemi Paris'teki Espinay stüdyolarýnda yapýlýr. Bu nedenle Ýstanbul Sokaklarýnda ilk film sayýlýr. Yani sessiz çekilip sonradan dublaj sistemiyle seslendirilmiþtir.



1932


Dâr-ül-bedayi (tiyatrocular) oyuncularýndan (Atýf Kaptan, Ferdi Tayfur, Mahmut Moralý, Hadi Ün, Hazým Körmükçü, Sait Köknar, Ercüment Behzat Lav) egemen olduðu dönemde ve bu oyuncularla çekilen Bir Millet Uyanýyor Muhsin Ertuðrul'un en önemli filmi kabul edildiði gibi, Türk sinema tarihimizin de ilk yüz aký filmlerimizden biridir. Ve ilk kez bir oyuncu halk içinde ünlenip öne çýkar. Bu oyuncu Yahya Kaptan rolüyle Atýf Kaptan'dýr.

Ertuðrul, Kaçakçýlar'la çalýþmalarýný sürdürürken, Ýpek Film Þirketi de Niþantaþý'nda ilk sesli stüdyoyu kurup iþlemlere baþlar. Bu yýl, ilk þekliyle hazýrlanan Sinema Filmlerinin Kontrolü Hakkýnda Talimatname'de yürürlüktedir.

1933

4 uzun, 3 kýsa öykülü film çekildi. Güldürüler, vodviller ve operet türü filmlerin yýlýdýr. Muhsin Ertuðrul, Karým Beni Aldatýrsa, Söz Bir Allah Bir ve Fena Yol adlý filmlerini gerçekleþtirir. Fena Yol, Türk sinemasýnýn ikinci ortak yapýmýdýr (Türk-Yunan). Bu ara Ertuðrul; Mümtaz Osman takma (müstear) adýyla senaryo çalýþmalarý yapan Nâzým Hikmet'le (Ran) birlikte Cici Berber'i yönetir. Nâzým Hikmet'in kýsa öykülü film çalýþmasý Düðün Gecesi/ Kanlý Nigâr'dan sonra Dâr-ül-bedayi oyuncularýndan Hazým Körmükçü'de Yeni Karagöz'le yönetmenliði dener.

1934

Ha-Ka Film þirketi (Halil Kamil) kurulur. Ertuðrul, Milyon Avcýlarý ve Leblebici Horhor Aða; Nâzým Hikmet ise Ýstanbul Senfonisi ile (kýsa film) çalýþmalarýný sürdürür. Ertuðrul'un ikinci kez perdeye uyarladýðý Leblebici Horhor Aða'nýn önemi Venedik 2. Uluslararasý Film Þenliði'ne katýlýp onur diplomasý almasýdýr. Ve bu Türk sinemasý tarihinde yurt dýþýndan gelen ilk ödül sayýlýr.


1935


Muhsin Ertuðrul Aysel Bataklý Damýn Kýzý'yla Türk sinemasýna ilk köy filmini kazandýrýr. Sovyet sinemasýnýn etkilerini taþýyan filmin bir özelliði de oyuncu Cahide Sonku'yla ortaya çýkar. 1933 yýlýnda Dâr-ül-bedayi oyuncusu olarak sinemada iþbaþý yapan Sonku, Aysel rolüyle kendinden sonra gelen kuþaða yýldýzlýk yolunu açar. Çünkü Cahide Sonku Türk sinemasýnýn ilk kadýn yýldýzýdýr.

1939

1916'lardan baþlayýp 1939 yýlýna kadar uzanan, Muhsin Ertuðrul ve tiyatro oyuncularýnýn damgasýný vurduðu bu dönemde Taþ Parçasý'yla baðýmsýz bir yönetmen araya girer. Tiyatrocularýn dýþýndan gelen bu yönetmen Faruk Kenç'tir. Almanya'da Fotoðrafçýlýk ve Film Okulu'nu bitirip 1938 yýlýnda yurda dönen Kenç, zorunlu olarak Muhsin Ertuðrul'un takýmýndaki tiyatro oyuncularýyla bir süre çalýþacaktýr. Çünkü o günün koþullarý içinde Þehir Tiyatrosu oyuncularý, hocalarý Ertuðrul'un izinde olup, Türk sinemasýný ellerinde tutmaktadýrlar.

1940


Faruk Kenç'in sinemaya girmesiyle çekilen film sayýsý 5'e yükselir. Ertuðrul'un Þehvet Kurbaný ve özelliklede Faruk Kenç'in Yýlmaz Ali adlý ilk polisiye film denemesinde oynayan Suavi Tedü'yle ilk jön tipi (Jeune premier) ortaya çýkar.

1942


Bir yýl önce Ertuðrul Muhsin Kahveci Güzeli'yle 1941'i kapatýrken, Çekoslavakya asýllý ve çeþitli tiyatrolarda takdimcilik yapan Adolf Körner'in sinemacýlýða atýlmasýyla bu sayý dörde çýkar. Yapýmcý Halil Kamil'in ýsrarlarýyla iþe baþlayan Körner peþ peþe üç film çekti: Duvaksýz Gelin, Sürtük ve Kerem ile Aslý. Ve Körner'in bir tiyatro oyunu (Pigmalyon) uyarlamasý olan Sürtük daha sonraki yýllarda defalarca çekilerek, koyu melodramatik yapýsý nedeniyle Türk sinemasýný etkileyecektir.

1943


Burhan Felek'in senaryosunu yazýp Muhsin Ertuðrul'un Ýpek Film adýna 1940 yýlýnda çekimine baþladýðý Nasrettin Hoca Düðünde adlý filmi yarým kalýr. Bu kez de oyuncu ve seslendirme sanatçýsý Ferdi Tayfur devreye girip filmi tamamlayacaktýr. Bu yýl kurulan yeni yapýmevi Ses Film (Necip Erses) çalýþmalara baþlar. Yapýmevinin ilk filmi de Faruk Kenç'in yönettiði bir köy melodramý olan Dertli Pýnar'dýr.

1944


Baha Gelenbevi; Faruk Kenç'ten sonra tiyatro dýþýndan gelen ikinci sinemacýdýr. Uzun süre Paris'te kalýp 1939 yýlýnda yurda döner. Faruk Kenç'in Dertli Pýnar filminde (1943) görüntü yönetmeni olarak çalýþan Gelenbevi bu kez yönetmenlik denemesini gerçekleþtirdi; Deniz Kýzý.



1945


Kendi adýna Ýstanbul Film'i (1944) kuran Faruk Kenç yapýmevinin ilk filmi olarak Hasret'i yönetti. Bir köy filmi olan Hasret'te Münir Nurettin'le baþrolü paylaþan Oya Sensev, tiyatro dýþýndan gelen yeni bir oyuncuydu. Türk sinemasýnda Þehir Tiyatrosu oyuncularýnýn dýþýnda yeni oyuncu denemeleri Faruk Kenç'in giriþimleriyle baþlýyordu.

Almanya'da fotoðrafçýlýk öðrenimi yapan Þadan Kamil (Onüç Kahraman) ve Þehir Tiyatrosu oyuncularýndan Talat Artemel'le (Hürriyet Apartmaný), Refik Kemal Arduman (Köroðlu), ilk filmlerini bu yýl çektiler.

Ve üç yeni film þirketi çalýþmalarýna baþladý. Halk Film (Fuat Rutkay), Atlas Film (Nazif Duru, Murat Köseoðlu) ve And Film (Turgut Demirað). Rutkay, Samatya ve Bakýrköy'deki sinemalarýn sahibi; Duru, sinema iþletmecisi Turgut Demirað'da Amerika'da sinemacýlýk tahsili yapmýþtý.

1946


Tiyatro dýþýndan gelen oyunculara Günahsýzlar'la (Faruk Kenç), Sadri Alýþýk da katýldý. Film þirketleri sayýsýnda ise belli bir artýþ görüldü. Erman Film (Hürrem Erman), Duru Film (Naci Duru) bu yapýmevlerinin baþlýcalarýný oluþturdular.

Yýlýn en önemli sinema olayý ise Yerli Film Yapanlar Cemiyeti'nin kurulmasý oldu. Çünkü YFYC, yapýmcýlarý bir araya getiren baðýmsýz bir sinemacýlar kuruluþudur. Kuruluþun Ýdare Heyeti'nde ise Faruk Kenç (Ýstanbul Film), Ýhsan Ýpekçi (Ýpek Film), Turgut Demirað (And Film), Fuat Rutkay (Halk Film), Necip Erses (Ses Film), Murat Köseoðlu (Atlas Film), Refik Kemal Arduman (Ankara Film), Ýskender Necef (Birlik Film), Hikmet Aydýn (Þark Film) ve Yorgo Saris (Elektra Film) görev aldý.

1947

Film sayýsý 12'ye týrmandý. Mýsýr sinemasýnýn kuruluþunda büyük katkýlarý olan oyuncu Vedat Örfi Bengül (Baðda Gül), Burhanettin Tepsi ve Sadi Tek gibi tiyatro topluluklarýnda sahneye çýkan Seyfi Havaeri (Yara, Kýlýbýklar), Þehir Tiyatrosu oyuncularýndan Ferdi Tayfur (Senede Bir Gün, Kerim'in Çilesi), Kâni Kýpçak (Yuvamý Yýkamazsýn) bu yýl yönetmenliðe sývanýp ilk filmlerini çektiler. Ve hocalarý Muhsin Ertuðrul'un etkileriyle filmlerinde, tiyatrolaþtýrýlmýþ, aðdalý, aðýr makyajlý bir sinema uygulayýmý egemen oldu. Ayrýca, Mýsýr kaynaklý Arap filmleri'nin II. Dünya Savaþý yýllarýna rastlayan dönemde yurda ithal edilmesi, ikinci büyük etkiyi oluþturuyordu.

Bu yýl sinemaya giren yönetmenlerden yalnýzca Turgut Demirað, dikkati çekti. Çünkü Demirað, tiyatro dýþý bir sinemacýydý. Hollywood'da iki yýl süreyle mesleki incelemelerde bulunmuþtu. Bir Reþat Nuri Güntekin uyarlamasý olan Bir Dað Masalý, o dönemin koþullarý içinde yapýlmýþ ilk üstün yapým denemesiydi.

1948

18 film çekildi. 5'inin yönetmenliðini Vedat Örfi Bengü yaptý. 7 film ise Halk Film (Fuat Rutkay) yapýmýydý. Ve Fuat Rutkay, daha sonraki yýllarda en çok film yapan prodüktör olarak çalýþmalarýný sürdürecekti.

Yeni kurulan Ömay Film (Ömer Aykut), Iþýk Film (Agop Fýndýkyan), Milli Film (Sabahattin Tulgar), yapýmevleri çalýþmalarýna baþladýlar. Muhsin Ertuðrul'un takýmýndaki oyunculardan Sami Ayanoðlu (Harmankaya) ve Kadri Ögelman (Kahraman Mehmet) yönetmen olarak devreye girdiler. Þakir Sýrmalý (Domaniç Yolcusu) ve Çetin Karamanbey (Silik Çehreler) de tiyatro dýþýndan gelen yönetmenlerdi.

Film sayýsýnýn her yýl giderek artýp yeni yapýmevleri'nin devreye girmesinin baþlýca nedenlerinden biri, yerli yapýmlara Belediye Gelirleri Kanunu gereðince bir ayrýcalýk tanýnmasý oldu. Çünkü yerli yapýmlarýn rüsumu % 25'e düþürülmüþtü. Türk sinemasý ilk kez, gayrisafi hasýlat açýsýndan korunmaya alýnýyordu.

Yurt içinde Türk sinemasýnýn ilk resmi yarýþmasý da ayný yýl Yerli Film Yapanlar Cemiyeti tarafýndan düzenlendi. Ve "Milli filmciliðin inkiþafýna, çalýþmalarý teþvik etmek gayesiyle muhtelif ve müteaddit müsabakalar tertibine" karar veren Cemiyet, yerli film müsabakasýnýn sonuçlarýný þöyle saptadý:

- En güzel film: Unutulan Sýr (Þakir Sýrmalý)
- En güzel 2. film: Bir Dað Masalý (Turgut Demirað)
- En çok muvaffak olan rejisör: Turgut Demirað, (Bir Dað Masalý)
- En çok muvaffak olan operatör: Kriton Ýlyadis
- En çok muvaffak olan ses yönetmeni: Yorgo Ýlyadis
- En çok muvaffak olan kadýn artist: Nevin Aypar
- En çok muvaffak olan erkek artist: Kadri Erogan (Bir Dað Masalý)
- En çok muvaffak olan kadýn karakter artisti: Cahide Sonku
- En çok muvaffak olan erkek karakter artisti: Talat Artemel · En iyi senaryo: Turgut Demirað (Bir Dað Masalý) - En iyi hikâye: Reþat Nuri Güntekin (Bir Dað Masalý)
- En iyi laboratuvar: Ses Film (Necip Erses)
- En iyi montaj: Özen Sermet
- En iyi orijinal þarký: Unutulan Sýr'da
- En iyi dekor: Kadri Erogan (Yuvamý Yýkamazsýnýz)

Makyaj ve fon müziði dallarýnda ise ödüle layýk bir çalýþma oybirliðiyle görülmedi.

1949

Film sayýsý 19'a ulaþtý. Artýk, Türk sinemasý yeni bir dönemin baþlangýcýnda. Günün deðiþen ekonomik ve toplumsal koþullarý içinde baðýmsýz, özgün ve de sahici sinemacýlar birer ikiþer bu dönemde yerlerini alacaklardýr. Ýþte sinemamýzýn ilk gerçek pýrýltýlarýndan biridir Lütfi Ö. Akad Türk sinemasýnýn geliþim tarihi içinde çok önemli yeri ve gerçekçi bir kurtuluþ savaþý filmi olan Vurun Kapheye ile Akad, yeni sinema anlayýþýnýn ilk belirtilerini ortaya koyar.

Ayný deðiþim ve dinamizm yeni denenen oyuncular için de geçerlidir. Örneðin Sezer Sezin (Vurun Kahpeye), Muzaffer Tema (Çýðlýk), Gülistan Güzey, Hümaþah Hiçan, Orhon M. Arýburnu, Reha Yurdakul bu yeni oyuncu kuþaðý'nýn bazýlarýdýr. Özellikle de Sezer Sezin ve Muzaffer Tema, daha sonraki yýllarda seyirci üzerindeki etkinlikleriyle öne çýkacaklardýr. Ayrýca Tema, Suavi Tedü'den teslim aldýðý jeune prömier tipini popülarize ederek daha ilerilere götürebilmeyi baþaracaktýr.

1950

Bu yýl çekilen 22 film içinde sayý olarak aðýrlýk gene eski kuþaktan Vedat Örfi Bengü'dedir.Çünkü, Mýsýr sinemasýnýn Türkiye'deki mirasçýsý Bengü, 7 film birden yönetmiþtir. Ama Bengü de tiyatro aðýrlýklý yönetmenler gibi Türk sinemasýnda son dönemini yaþamaktadýr. Muhsin Ertuðrul'un 1922'lerden 1947'ye geldikten sonra zorunlu olarak ara verdiði ilkel düzeydeki sinema çalýþmalarýný iz süren mirasçýlardan Kadri Ögelman, Cahit Irgat, Avni Dilligil, Mümtaz Ener; daha sonraki yýllarda ise Sami Ayanoðlu (1951), Kâni Kýpçak (1951), Talat Artemel (1952), Suavi Tedü (1953) sürdürmeye çalýþacaklardýr.

Faruk Kenç, Çetin Karamanbey gibi önceki yýllardan gelenlerle birlikte, yeni sinemacýlardan Orhon M. Arýburnu, Semih Evin, Mehmet Muhtar, Hüseyin Peyda tiyatrocu egemenliðini bir ölçüde yavaþlatacaklardýr. Neriman Köksal ile Mesiha Yelda bu sinemacý kuþaðýnýn oyuncularý olarak dikkati çekerler.

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

1951 - 1960 Dönemi


1951


36 film çekildi. Tarihsel film dönemi baþlarken, Ýstiklal ve Kore Savaþý filmleri de aðýrlýðýný gösterdi. 8 Kurtuluþ Savaþý ve 5 tarihi filmin çekildiði bu yýl, Cahide Sonku da kendi adýna Sonku Film yapýmevini kurdu. Öteki yapýmevleri ise Lale Film (Cemil Filmer), Adalý Film (Handan Adalý) ve Yakut Film'di (Dr. Arþavir Alyanak).


Nuri Akýncý, Dr. Alyanak ve Ýhsan Tomaç dönemin yeni yönetmeni oldular. Ama yýlýn en önemli filmlerinden birini kuþkusuz. Orhan M. Arýburnu Sürgün'le gerçekleþtiriyordu. Oyuncu olarak da Turan Seyfioðlu'nun yýldýzý parlamak üzereydi.


1952


Türk sinemasý sürekli bir rekora doðru gidiyor. Çünkü bir yýllýk süre içinde çekilen film sayýsý 61'dir. Ama 1952 çok önemli bir yýldýr.

4 film yöneten Lütfi Ö. Akad, özgün bir yaþam öyküsüne dayanan Kanun Namýna ile Türk sinemasýna ilk kilometre taþýný koyacaktýr. Gerçekten Akad, yýllardýr anlatým aksaklýklarýyla yaþamaya çalýþan kekeme bir sinemaya bir dil kazandýrýyor, yeni soluk getiriyordu. Yaþayan tipler, gündelik olaylar ve doðal çevrenin kullanýmý Kanun Namýna'yý tarihsel süreç içindeki yerine oturtuyordu.


Bu ilk ustanýn ardýndan gelen önemli bir sinemacý da Metin Erksan'dý. Karanlýk Dünya (Aþýk Veysel'in Hayatý) adlý ilk gerçekçi köy denemesiyle, daha ilk aþamada sözü edilen bir yönetmen oldu. Erksan'ýn bu aþamadaki talihsizliði elbette sansürdü.



Geçiþ döneminden sonra bir sinemacýlar dönemi de baþlamýþtý. Türk sinemasýnda. Ama bu arada Muhsin Ertuðrul'un geleneksel sinemasýný da bu yeni dönem içinde ortaya çýkýp sürdürenler olacaktý. Ýþte Muharrem Gürses (Zeynep'in Gözyaþlarý), bu ilginç örneklerden biriydi. Gürses, sonraki yýllarda belli bir süre, ticari sinemanýn önde gelen isimlerinden biri olacaktý. Halka inmesi açýsýndan da üzerinde durulmasý gereken tipik bir yönetmendi. Çünkü kendinden sonra gelen bazý yönetmenleri etkileyerek bir Gürses Okulunu oluþturacaktý.

Yýllardýr Ertuðrul'un yararlandýðý tiyatro oyuncularýndan Vahi Öz'le Hayri Esen yönetmenliðe baþladýlar. Doðrudan doðruya sinemayla iliþki kuran yeni yönetmenler de Ýpek Film stüdyosunda montajcý olarak çalýþan Orhan Atadeniz'le Nedim Otyam'dý.

Yýlýn en önemli filmi olan Kanun Namýna ile Türk sinemasýnda ilk büyük yýldýz doðuyordu. Bu genç, Ayhan Iþýk'tý. Bir dergi (Yýldýz) yarýþmasý sonucunda Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan'la (1951) sinemaya gelmiþti. Ayný yarýþmadan gelip de dikkati çeken bir yýldýz da Belgin Doruk oldu.

Ayný yýl Lütfi Ö. Akad, Aydýn Arakon, Orhan M. Arýburnu, Hüsamettin Bozok (yayýncý), Burhan Arpad (yazar) ve Hýfzý Topuz (yazar) tarafýndan TFDD (Türk Film Dostlarý Derneði) kuruldu. Derneðin temel amacý: "Türk filmciliðinin sanat bakýmýndan inkiþafýný ve milletlerarasý filmcilik aleminde mümtaz ve mevkie ulaþmasýný temin etmek" görüþüne dayanýyordu.

1953


Yýl 44 filmle kapandý. Sinemaya geçen yýl giren Atýf Yýlmaz Batýbeki, çalýþmalarýný Hýçkýrýk ve Aþk Istýraptýr gibi melodram aðýrlýklý piyasa romaný uyarlamalarýyla sürdürdü. Batýbeki, yönetmenliðe baþlamadan önce Semih Evin'e bir süre asistanlýk yapmýþtý.

Halýcý Kýz'la 6 yýllýk bir aradan sonra yeniden bir hamle yapan Muhsin Ertuðrul, önceki filmlerinden daha büyük bir baþarýsýzlýða uðradý. Atlas sinemasýnda halk önüne çýkan ilk renkli Türk filmi olmanýn dýþýnda bir özellik taþýmadý. Ve daha ilk geceki gösterimde seyircinin tepkiyle karþýladýðý Halýcý Kýz, Ertuðrul'un sonunu oluþturdu. Oysa, tümüyle renkli çekilen ilk renkli Türk filmi Ali Ipar'ýn yönettiði Salgýn'dý. Ne var ki, bazý nedenlerle Halýcý Kýz'dan sonra gösterime girmiþti.

Akad, Katil'le baþarýsýný sürdürürken birçok yönetmeni de etkiledi. Orhon Arýburnu Kanlý Para'yla, Nedim Otyam Toprak'la baþarýlý bir sýnav verdiler. Kemal Kan ve Þinasi Özonuk, ilk çalýþmalarýna baþladýlar. Özonuk'un Affet Beni Allah'ým adlý filminde Eþref Kolçak, Ýstanbul Canavarý'nda Nazým Ýnan, yeni oyuncular olarak ilgi çekip aðýrlýklarýný koydular.

Bu ara TFDD'nin I. Türk Film Festivali adýyla düzenlediði þenliðin sonuçlarý da þu sýrayý izledi:

- En iyi film: Kanun Namýna (Lütfi Ö. Akad)
- Diðer iyi filmler: Kanlý Para (Orhan M. Arýburnu), Ýki Süngü Arasýnda (Þadan Kamil), Drakula Ýstanbul'da (Mehmet Muhtar), Efelerin Efesi (Þakir Sýrmalý).
- En iyi rejisörler: Lütfi Akad, Orhon M. Arýburnu, Þadan Kamil, Mehmet Muhtar, Þakir Sýrmalý
- En iyi operatörler (kameraman): Enver Burçkin, Kriton Ýlyadis, Özen Sermet, Ýlhan Arakon, Þadan Kamil
- En iyi senaryocular: Osman Seden, Adnan Fuat Aral, Orhon M. Arýburnu, Ümit Deniz.
- En iyi fon müziði bestecileri: Orhan Barlas, Nedim Otyam.
- En iyi erkek oyuncular: Turan Seyfioðlu, Ayhan Iþýk, Atýf Kaptan, Orhon M. Arýburnu.
- En iyi kadýn oyuncular: Lale Oraloðlu, Nedret Güvenç, Ayfer Feray.

1954

48 film çevrildi. 1950 öncesi Münir Nurettin Selçuk'la baþlayýp biten þarkýlý filmler dönemi bu kez Zeki Müren'le sürdürüldü. Öldüren Þehir (Lütfi Ö. Akad), kent sorunlarýna yaklaþýmýyla dikkati çekerken, Kaçak (Þadan Kamil) yýlýn diðer önemli filmiydi.

En Baþarýlý Film'in seçilemediði TFDD II. Yarýþmasý þöyle neticelendi:


- En baþarýlý rejisörler: Lütfi Ö. Akad (Öldüren Þehir), Ali Ipar (Bir Þehrin Hikayesi)
- En baþarýlý senaryocu: Ali Ipar (Bir Þehrin Hikayesi)
- En baþarýlý kameramanlar: Yuvakim Filmeridis (Mahallenin Namusu), Ýlhan Arakon (Salgýn), Mike Rafaelyan (Ölüm Saati), Kriton Ýlyadis (Öldüren Þehir)
- En baþarýlý artistler: Lale Oraloðlu (Leylaklar Altýnda), Aliye Rona (Mahallenin Namusu), Belgin Doruk (Öldüren Þehir), Cahit Irgat (Altý Ölü Var), Orhan Elçin (Ölüm Saati).
- En baþarýlý fon müzikçisi: Nedim Otyam (Ölüm Saati)

1955

Film sayýsý 61'e ulaþtý. Türk sinemasýnýn ilk özel yapýmevi olan Kemal Film'in baþýna geçen ve senaryo çalýþmalarý yapan Osman F. Seden, Kanlarýyla Ödediler'le yönetmenliðe baþladý. Memduh Ün, Abdurrahman Palay ve Mümtaz Alpaslan bu dönemde sinemaya girdiler. Muhterem Nur, Lale Oraloðlu, Bülent Oran, Mualla Kaynak ve Neþe Yulaç ise sinemanýn yeni tipleridirler.

Ara kuþaðýn önemli yönetmeni Lütfi Ö. Akad, bir Yaþar Kemal uyarlamasý olan Beyaz Mendil'le yeni bir baþarý elde etti. Bu gerçekçi köy filminde oynayan Fikret Hakan, güçlü oyunuyla tüm dikkatleri üzerine topladý. Bu, bir oyuncu aþamasýydý kuþkusuz. Ve sinemaya ilk kez bir sahici oyuncu geliyordu.

Tiyatrocular kuþaðýndan gelen Sami Ayanoðlu'nun yönettiði Beyaz Þehir filmine Fransýzca dublaj yapýldý. Ve Ýsviçre'de düzenlenen Kýzýl Haç Kongresi'ndeki gösteri sýrasýnda bir özel armaðan kazandý.

Türk Film Dostlarý Derneði'nin düzenlediði II. Türk Filmcileri Yarýþmasý'nda ise yapýlan oylama sonucu kazananlar þöyle belirlendi:

- En baþarýlý filmler: Kaçak (Þadan Kamil), Sevdiðim Sendin (Agâh Hün), Bulgar Sadýk (Lütfi Ö. Akad)
- En baþarýlý rejisörler: Þadan Kamil, Lütfi Ö. Akad, Agâh Hün.
- En baþarýlý senaryocular: Haldun Taner (Kaçak), Lale Oraloðlu (Sevdiðim Sendin)
- En baþarýlý kameramanlar: Turgut Ören (Sevdiðim Sendin), Kriton Ýlyadis (Bulgar Sadýk), Ýlhan Arakon (Kaçak) , Enver Burçkin (Ecel Köprüsü)
- En baþarýlý prodüktörler: Nazif Duru (Kaçak), Ali Oraloðlu (Sevdiðim Sendin)
- En baþarýlý kadýn artistler: Sezer Sezin (Kaçak), Lale Oraloðlu (Sevdiðim Sendin)
- En baþarýlý erkek artistler: Þevki Artun (Bulgar Sadýk), Turan Seyfioðlu (Kaçak), Cahit Irgat (Sevdiðim Sendin)

1956

50 film çevrildi. Piyasa koþullarýna çok iyi uyum saðlamasýný bilip köy melodramlarýyla ününü sürdüren Muharrem Gürses bir altýn çað yaþamaktadýr. Peþ peþe 7 filmde yönetmenlik yapar.

Bu yýlýn dikkati çeken bir oyuncusu da Ekrem Bora'dýr. Alýn Yazýsý'yla (Mehdi Özgürel) sinemaya giren Bora; Ayhan Iþýk ve Belgin Doruk gibi bir dergi (Yýldýz) yarýþmasý sonucu sinemaya gelmiþtir.

Uluslararasý Berlin Film Þenliði'nde bir Türk filmi, ikincilik ödülü olan Gümüþ Ayý'yý kazandý. Sabahattin Eyuboðlu ile Mazhar Þevket Ýpþiroðlu'nun bu ödüllü Hitit Güneþi, bir belgesel kýsa filmdir.

1957

61 film çekildi. Gürses, bu yýl da hýzlý film çalýþmalarýna devam etti. Memduh Ün Yetim Ömer ve Güllü Fatma gibi Gürses tipi melodramlarla bir yýl geçirdi. Yeni yönetmenler, Nejat Saydam'la Ziya Metin'di. Muzaffer Arslan'ýn As Film, Özdemir Birsel'in kurduðu Birsel Film de, ayný yýl çalýþmalarýna baþladýlar.

Lütfi Ö. Akad'ýn Ak Altýn adlý filminde Fettah rolüyle Osman Alyanak, yardýmcý oyuncu olarak öne çýktý. Fatma Girik, Leyla Sayar ve Orhan Günþiray, oyunculuklarýna bu yýl baþladýlar.

Arabesk türü pembe piyasa romanlarýyla kendine bir yol arayan Atýf Yýlmaz, ilk küçük çýkýþýný Gelinin Muradý ile yaptý. Bir kasaba gerçeðini yansýtan bu film, Kemal Bilbaþar'ýn öykülerinden uyarladýðý ilginç bir çalýþmaydý.

Uluslararasý Berlin Film Þenliði bu yýl da Türk sinemasý adýna küçük bir zaferle sonuçlandý. Sabahattin Eyüboðlu-Mazhar Ýpþiroðlu ikilisinin Siyah Kalem adlý kýsa filmi mansiyon kazandý.

1958

Film sayýsý 80'e týrmandý. Yeni yapýmevleri kuruldu. Bunlarýn en önemlileri Güven Film (Yuvakim Filmeridis), Melek Film (Þahan Haki), Kervan Film (Ümit Utku) ve Pesen Film (Nevzat Pesen)'dir.

Yönetmenlere Nuri Ergün, Hulki Saner, Nevzat Pesen, Niþan Hançer; oyunculara da Ahmet Mekin, Çolpan Ýlhan ve Göksel Arsoy katýldýlar.

Ve Türk sinemasý çok önemli bir film olayý yaþadý. Bu olay Üç Arkadaþ'tý. Yönetmeni de Memduh Ün'dü. Daha önceki yýllarda piyasa melodramlarýyla sýradanlýðý aþamayan Ün'ün bu beklenmedik çýkýþý, Akad'ýn Kanun Namýna'sýndan sonra sinemasal açýdan ikinci bir devrimi gerçekleþtirdi. Dostluðu, sevgiyi, dayanýþmayý duyarlý bir sinema diliyle sergiledi. Ayrýca Fikret Hakan'ýn, Salih Tozan'ýn, Semih Sezerli'nin, özelliklede Muhterem Nur'un mükemmel oyunlarýyla, bir ekip çalýþmasýnýn ilk kez zaferini vurguluyordu. Kaldý ki filmin senaryosunu da Aydýn Arakon, Metin Erksan, Muammer Çubukçu, Memduh Ün, Ertem Göreç ve Atýf Yýlmaz'dan oluþan bir grup ortaklaþa yazmýþlardý. Diyaloglarýn bir bölümünü yazan da Orhan Kemal'di.

Yýlýn diðer baþarýlý bir filmi de Metin Erksan'dan geldi. Bir efe filmi denemesi olan Dokuz Daðýn Efesi, bu türde yapýlanlardan bir hayli farklýydý.

1959

76 film çevrildi. Aydýn Arakon'un Fosforlu Cevriye adlý filmiyle sinemada erkek tipli kadýn kahramanlar modasý baþladý. Bu tür kahramanlarýn ilk oyuncusu Neriman Köksal'dý. Cilalý Ýbo serisiyle de yeni bir güldürü oyuncusu doðdu; Feridun Karakaya.

Nevzat Pesen'in bir roman uyarlamasý olan Samanyolu, Göksel Arsoy'a ün yaptýrdý. Arsoy, Belgin Doruk'un karþýsýnda romantik, özelliklede sarýþýn havasýyla sinemaya yeni bir erkek tipini getiriyordu. Ayrýca film giþe baþarýsýyla dikkati çekti ve böylece de sinemada bir çift anlayýþýnýn (Belgin Doruk- Göksel Arsoy) temelleri atýldý.

Güldürü oyuncusu Suphi Kaner, yönetmenliðe; Yýlmaz Güney, ilk oyunculuk denemelerinde (Bu Vatanýn Çocuklarý) baþladý. Þair Atillâ Ýlhan, Ali Kaptanoðlu takma adýyla, Lütfi Ö. Akad'ýn yönettiði Yalnýzlar Rýhtýmý'nýn senaryosunu yazdý. Yabancý etkiler taþýyan filmiyle Akad, özellikle de Atillâ Ýlhan'ýn senaryosu çeþitli tartýþmalara yol açtý.

Yýlýn en özenli filmlerini Atýf Yýlmaz (Bu Vatanýn Çocuklarý, Karacaoðlan'ýn Kara Sevdasý, Alageyik) çekti. Nejat Saydam, Ýstiklal Savaþý filmi Kalpaklýlar'la en baþarýlý filmini gerçekleþtirebilmeyi baþardý.

Bu yýl kurulan TSSD (Türk Sinema Sanatçýlarý Derneði), Gazeteciler Cemiyeti ile yaptýðý iþbirliði sonucu Türk Film Festivali'ni düzenledi. 15 filmin katýldýðý festivalde en baþarýlý film, senaryocu ve kadýn oyuncu seçilmedi. Öteki sonuçlar:

- En baþarýlý yönetmen: Atýf Yýlmaz Batýbeki
- En baþarýlý fotoðraf direktörü: Kriton Ýlyadis (Beraber Ölelim)
- En baþarýlý fon müziði: Yalçýn Tura (Zümrüt)
- En baþarýlý erkek oyuncu: Sadri Alýþýk (Zümrüt) · Jüri özel armaðaný :Dokuz Daðýn Efesi (Metin Erksan).

1960

78 film çekildi. Yeni film þirketi kuruldu: Be-Ya Film (Nusret Ýkbal), Saner Film (Hulki Saner), Uður Film (Memduh Ün), Yerli Film (Atýf Yýlmaz- Orhan Günþiray), Erler Film (Türker Ýnanoðlu), Metro Film (Aram Gülyüz), Site Film (Ýlhan Filmer), Þan Film (Baki Üsküdarlý), Kurt Film (Mehmet Arancý).

Zeynep Deðirmencioðlu'nun oynadýðý Ayþecik'le çocuk kahramanlý filmler dönemi baþladý. Deðirmencioðlu da Memduh Ün'ün bu filmiyle Türk sinemasýnda ilk çocuk yýldýz oldu. Bir çað filmi olan Akad'ýn Yangýn Var'ýnda, Ayhan Iþýk karþýsýnda ezilmeden ve giderek onu aþan mükemmel bir oyunla Turgut Özatay ilgi çekti.

Türkan Þoray, Gönül Yazar yeni oyuncular; Türker Ýnanoðlu, Burhan Bolan, Hüsnü Cantürk, Yavuz Yalýnkýlýç ve Fikret Uçak yeni yönetmenler olarak sinemaya girdiler.

Türk Silahlý Kuvvetleri'nin 27 Mayýs'ta siyasal yönetime el koymasýndan sonra Türk sinemasýnda yeni bir düþünce hareketi ortaya çýktý. Adý toplumsal gerçekçilikti. Ve bu sinemasal hareket, ilk kez Metin Erksan'ýn Gecelerin Ötesi'yle doðdu. Toplumsal içerikli bir filmle birlikte Namus Uðruna (Osman F. Seden), Kanlý Firar (Orhan Elmas), Dolandýrýcýlar Þahý (Atýf Yýlma) ve Memduh Ün'ün Kýrýk Çanaklarý'yla Ateþten Damla önemli yapýtlardýr.

Atilla Tokatlý'nýn Türk sinemasý için çok özel bir denemesi olan Denize Ýnen Sokak giþe açýsýndan büyük bir baþarýsýzlýða uðradý. Venedik ve Karlovy-Vary film þenliklerinde gösterilen film Locarno Þenliði'nde ise þeref diplomasý aldý.

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

1961 - 1970 Dönemi


1961

Film sayýsý giderek týrmanýyor. Bu yýl tam 113'e ulaþtý. Türker Ýnanoðlu'nun Hancý'sý ile Ümit Utku'nun Yaban Gülü büyük giþe hasýlatlarý elde ettiler. Nejat Saydam'ýn Küçük Hanýmefendi adlý filmi oyuncu Belgin Doruk'a yeni bir ün saðlarken, bu arada "hanýmefendi-beyefendi" türünde dizilerin modasýna da yol açtý. Münir Hayri Egeli Kolsuz Bebek'le ilk kez sinemamýzda birbirinden baðýmsýz, üç öykülü film denemesini gerçekleþtirdi.

Oyunculardan Muzaffer Tema ile Kenan Pars yönetmenliðe baþladýlar. Ülkü Erakalýn, Süreyya Duru, Natuk Baytan ve Halit Refið ilk filmlerini çektiler. Oyuncu Orhan Günþiray, polisiye filmlerin "yerli Mayk Hammer"i olarak tipine otururken, bu tür sinemaya da yeni bir aksiyon getirdi.

Senaryocu Vedat Türkali ile iþbirliðine giriþen Ertem Göreç olumlu bir baþarý kazandý. Konut sahibi olmak için çýrpýnan bir avuç insanýn öyküsünü dürüst bir çaba içinde görüntülediði Otobüs Yolcularý, yýlýn en iyi filmlerinden biri oldu. Sinema eleþtirmeni Halit Refið, geçirdiði asistanlýk döneminden sonra Yasak Aþk'la bir ilk film ortaya koydu.

Ýstanbul Belediyesi, Sanat Festivali'ne ek olarak, bir "Yerli Filmler Yarýþmasý" düzenledi:

·En baþarýlý film: Kýrýk Çanaklar (Memduh Ün)
· En baþarýlý yönetmen: Memduh Ün
· En baþarýlý senaryo: Metin Erksan (Gecelerin Ötesi)
· En baþarýlý görüntü yönetmeni: Turgut Ören (Ölüm Peþimizde)
· En baþarýlý kadýn oyuncu: Lale Oraloðlu (Kýrýk Çanaklar)
· En baþarýlý erkek oyuncu: Eþref Kolçak (Namus Uðruna)
· En baþarýlý yardýmcý kadýn oyuncu: Mualla Kaynak (Kýrýk Çanaklar)
· En baþarýlý yardýmcý erkek oyuncu: Kadir Savun (Gecelerin Ötesi)
· Jüri özel armaðaný: Atilla Tokatlý, Selçuk Bakkalbaþý (Denize Ýnen Sokak)
· Ýstanbul Belediyesi özel armaðaný: Zeynep Deðirmencioðlu (Ayþecik)

Ýzmir'de düzenlenen I. Sanat Festivali'ne bu yýl sinema dalý da eklendi. Ve Fuar Filmleri Yarýþmasý adý verilen bu bölümde sonuçlar þöyle saptandý:

· En baþarýlý film: Denize Ýnen Sokak (Atilla Tokatlý)
· En baþarýlý senarist: Selçuk Bakkalbaþý (Denize Ýnen Sokak)
· En baþarýlý kameraman: Enver Burçkin.
· En baþarýlý kadýn oyuncu: Nurhan Nur.
· En baþarýlý erkek oyuncu: Ulvi Uraz (Denize Ýnen Sokak )
- En baþarýlý rejisör ise seçilemedi.

1962

131 film çekildi. Bu yýlýn yeni yapýmevleri: Artist Film (Recep Ekicigil), Kazankaya Film (Hasan Kazankaya), Sibel Film (Müfit Ýlkiz).

Filiz Akýn ve Tanju Gürsu, bir dergi (artist) yarýþmasý sonucu sinemaya girdiler. Akýn, modern genç kýz tipinin Türk sinemasýndaki yeni simgesiydi. Ve sinema, ünlü kalemlerin ilgi duyduðu bir sanat dalý oldu. Yazar ve öykücü Tarýk Dursun K. Yönetmenlik, romancý Kemal Tahir de senaryoculuk denemelerine baþladýlar. Bir yeni yönetmende Mehmet Dinler'di.

Sami Þekeroðlu'nun giriþimleriyle ilk özel sinema kulübü kuruldu. Kulüp Sinema 7.

Metin Erksan; Fakir Baykurt'un ayný ismi taþýyan romanýndan uyarladýðý Yýlanlarýn Öcü'yle edebiyat-sinema iliþkilerinin baþarýlý bir örneðini verdi. Gerçekçi bir köy romanýndan gerçekçi bir sinemaya dönüþen Erksan'ýn bu olaylý filmi, yýlýn en baþarýlý yapýtýydý. Ýkinci kez sansürle karþý karþýya gelen Erksan'ýn filmini Cumhurbaþkaný Cemal Gürsel Çankaya Köþkü'nde izledikten sonra tüm sanatçýlarý kutladý.

Nevzat Pesen de ilk kez þaþýrtýcý bir aþama yaptý. John Steinbeck'in Fareler ve Ýnsanlar adlý romanýndan Orhan Elmas'ýn baþarýyla Türk toplumuna uyarladýðý senaryo, Nevzat Pesen'in elinde deðerini buldu. Ve Pesen'in yönetiminde Ýkimize Bir Dünya, sinema tarihimizin en sýcak ve duyarlý filmlerinden biri oldu. Ne var ki Pesen, bu ilginç baþarýsýndan sonra kendini yenileyemeyecek; Ýkimize Bir Dünya, bir yönetmenin ilk ve son aþamasý olacaktý. Gerçekte bu, bir ekip çalýþmasýnýn ortak baþarýsýydý. Ve Kadir Savun'un incelikli oyunu uzun süre akýldan çýkmadý.

1963


Film sayýsý 128. Yeni oyuncular Ajda Pekkan ve Tamer Yiðit. Ýki oyuncu da bir dergi (Ses) yarýþmasý aracýlýðýyla sinemada iþbaþý yaptýlar.

Güldürü oyuncusu Öztürk Serengil Adanalý Tayfur'la (Zafer Davutoðlu) sýradan bir lahmacuncu tipi yaratarak en parlak dönemine girdi. Uzun süre usta yönetmenlerin yanýnda asistanlýk yapan Zeki Ökten'le gazeteci Ýlhan Engin ilk kez yönetmenlik yaptýlar. Engin'in sinemayla iliþkisi ise senaryo yazarlýðýyla baþlamýþtý.

Yýlýn en baþarýlý filmleri gene Metin Erksan imzasýný taþýyor; Acý Hayat ve Susuz Yaz. Ayný zamanda yýlýn iþ yapan filmlerinden biri olup sinemaya sokaktaki adamýn dýþýnda aydýn bir seyirci kesimini getirebilmeyi baþaran Acý Hayat, ilginç bir kent filmiydi. Türkan Þoray ve Ekrem Bora bu filmdeki rolleriyle sýnýf atladýlar.

Köy gerçeklerinin yaný sýra cinsel bir tutkunun da altýný çizen Erksan'ýn Susuz Yazý'nda Hülya Koçyiðit ve Erol Taþ baþarýlý bir oyun sergilediler. Böylece de Metin Erksan, bir biri ardýna elde ettiði baþarýlarla giderek kendini yenileyen bir sinemacý olduðunu her fýrsatta gösteriyordu. Genç sinemacýlar kuþaðýndan Atýf Yýlmaz'ýn ise kararsýz ve tekrarlar içinde yoluna devam ettiði görülüyordu. Örneðin Yarýn Bizimdir yýlýn düzeyli filmlerinden biri olmasýna karþýlýk, bir Gelinin Muradý'ný aþmýþ sayýlmazdý.

Bu yýl sinemayla ilgili iki kurum faaliyet gösterdi. Türk Film Prodüktörleri Cemiyeti ile Sine-Ýþ (Sinema Ýþçileri Sendikasý).

Oyuncu Nilüfer Aydan, Þehirdeki Yabancý ile (Halit Refið) Moskova Film Þenliði'nde þeref diplomasý aldý.

1964

Film sayýsý 180'e ulaþtý. Yaþlarý genç, yeni bir sinemacýlar kuþaðý da giderek etkinliðini gösteriyordu. Genç sinemacýlar taze ve yeni projelerle toplumsal içerikli filmlere aðýrlýk veriyorlar. Feyzi Tuna, bu genç sinemacýlardan. Aþka Susayanlar'la adýndan söz ettiriyor. Tunç Baþaran, Kemal Ýnci ve Remzi Jöntürk, ilk filmlerini yönetiyorlar. Daha önce senaryo çalýþmalarý yapan öykücü Tarýk Dursun K. da Kelebekler Çift Uçar'la anlatým olarak yeni bir soluk getirmeye çalýþýyorlar.

Yeni yönetmenlerden Cevat Okçugil, Ertem Eðilmez, Orhan Aksoy, Yýlmaz Atadeniz çalýþmalarýný sürdürüyorlar. Daha önceki kuþaðýn sinemacýlarýndan Nevzat Pesen Ahtapotun Kollarý, Orhan Elmas Duvarlarýn Ötesi ve Memduh Ün Aðaçlar Ayakta Ölür'le, çok sayýdaki kötü film arasýndan öne çýkmayý baþarabiliyorlar. Daha eskilerden ise Atýf Yýlmaz, gerçek kiþiliðini bulabilme çabasý içinde hem hýzlý çalýþýyor, hem de sürekli tür deðiþtiriyor. Erkek Ali ve Keþanlý Ali Destaný bu yýl çektiði düzeyli filmlerden ikisi.

Ama yýlýn en önemli üç filmi Ertem Göreç, Halit Refið ve Metin Erksan'dan geliyor. Ertem Göreç'in Karanlýkta Uyananlar'ý bir boya fabrikasýndaki iþçileri konu alan ilk grev filmi Türk sinemasýnda. Halit Refið Gurbet Kuþlarý'yla ilginç bir iç göç filmi ortaya koyuyor. Metin Erksan, Suçlular Aramýzda'yla, çarpýcý görüntüler içeren bir burjuva melodramý sergiliyor. Erksan, estetik ustasý bir sinemacý kuþkusuz. Yer yer yabancý etkiler taþýyan anlatýmý çoðu kez polemikler yaratýyor. Hýrçýn bir yönetmen Erksan, ama sinemacý.

Cüneyt Arkýn, yeni bir oyuncu. Leyla Sayar, Þehrazat (Halit Refið) ve Suçlular Aramýzda adlý filmiyle Türk sinemasýnda vamp kadýn tipine yeni bir derinlik kazandýrýyor. Fetiþ tutkularýn, gizemli erotizmin giderek yýldýz vampý oluyor Sayar.

Ve Berlin Film Þenliði'nde Türk sinemasýnýn ilk büyük zaferi: Metin Erksan, bu uluslararasý þenlikte en iyi film seçilen Susuz Yaz'la büyük ödül altýn ayýyý kazandý. Daha sonra bu baþarý nedeniyle Turizm ve Tanýtma Bakaný A. Ý. Göðüþ, yaptýðý bir basýn toplantýsýnda filme emeði geçen tüm sanatçýlara armaðanlar veriyor. Ve bu ilk filmindeki baþarýlý rolü için Türk Kadýnlar Birliði tarafýndan Hülya Koçyiðit yýlýn kadýn sanatçýsý seçildi.

Türk Film Prodüktörleri Cemiyeti ve Antalya Belediyesi'nin ortak giriþimleriyle, sinema tarihimizin hâlâ sürmekte olan en önemli Film Þenliði düzenlendi. Ve I. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Gurbet Kuþlarý (Halit Refið)
· En iyi yönetmen: Halit Refit (Gurbet Kuþlarý)
· En iyi görüntü yönetmeni: Ali Uður (Acý Hayat)
· En iyi kadýn oyuncu: Türkân Þoray (Acý Hayat)
· En iyi erkek oyuncu: Ýzzet Günay (Aðaçlar Ayakta Ölür)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Yýldýz Kenter (Aðaçlar Ayakta Ölür)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Ulvi Uraz (Yarýn Bizimdir)

Bu arada Metin Erksan, Susuz Yaz'la Venedik Film Festivali "Merito Biennale"de bir ödül daha kazandý.

1965

Bir yýllýk süre içinde çekilen 213 filmle Türk sinemasý, önlenmesi mümkün olmayan bir film enflasyonu baþlattý. Altyapýsýz ve büyük bir karmaþa içinde film sayýsý artarken bu saðlýksýz hýzlý tempo yeni sömürü kaynaklarýný da beraberinde getiriyordu. Örneðin yýldýz egemenliðinin doruk noktalara ulaþmasý, bölge iþletmecilerinin Türk sinemasýný yönlendirme çabalarý ve tefeci-yapýmcý iliþkisinin ortaya çýkardýðý bono sistemine dayalý çarpýk ekonomi, bu sömürü düzeninin baþlýca kaynaklarýydý.

Semih Evin'le baþlayan "iç içe çekilen film furyasý", yapýmcý Hasan Kazankaya ile daha ileri uçlara týrmandý. Ve bu dört ya da altý günlük gibi çok kýsa sürelerde, ayný mekânlarda, ayný oyuncularla "þipþak" çekilen bu ucuz "ikiz filmler" bir "gecekondu sinemasý", baþka bir deyiþle "konfeksiyon sinemasý" dönemini baþlattý.

Ucuzluk ve baþýbozukluk birbiri ardýna yeni sinemasal modalar getirdi. Yýlýn bir yeni türü de "hazretler sinemasý"ydý. Böylece 1965, Nuri Akýncý'nýn Hazreti Yusuf'un Hayatý adlý filmiyle bir "din sömürüsü"nün baþlangýç yýlý oldu.

Kalitesiz filmlerin büyük bir sayýya ulaþtýðý bu dönemde, tek tük de olsa bazý olumlu çabalar görülmüyor deðildi. Bu dönemde sinemaya girenlerden Erdoðan Tokatlý Son Kuþlar'la baþarýlý bir ilk film denemesi ortaya koydu. Memduh Ün'ün asistaný Bilge Olgaç, bir arayýþ içindeydi. Tiyatro sanatçýsý Haldun Dormen Bozuk Düzen ve Güzel Bir Gün Ýçin'le dikkati çekti.

Filmlerde dekoratör olarak çalýþan Duygu Saðýroðlu'nun Bitmeyen Yol adlý ilk filmi iç-göç'ü içeren gerçekçilik çabalarý, olumlu bir çalýþma olarak karþýlandý. Feyzi Tuna'nýn elle tutulur bir ilk gençlik filmi olan Yasak Sokaklar'ý eski kuþaktan Abdurrahman Palay'ýn Ýsyancýlar'ý, Atýf Yýlmaz'ýn Muradýn Türküsü, Halit Refið'in Kýrýk Hayatlar'ý yýlýn kayda deðer yapýtlarýydý.

Senaryo çalýþmalarýyla Türk sinemasýna önemli katkýlarý olan Vedat Türkali ve gazeteci - romancý Cengiz Tuncer'de birer film yönettiler. Tuncer'in Sevmek Seni adlý filmi, çok aþýrý ve bireysel bir sinema denemesi olarak kendi içinde boðuldu. Ve halk önüne de çýkamadý.

Yýlýn en önemli ve tartýþmalý iki filmi gene Metin Erksan'la Halit Refið'den geliyordu. Ersan'ýn Sevmek Zamaný, yerli motiflerle bezenmiþ bir tutkunun, bir kara sevdanýn filmi olmasýna karþýlýk, bizden olan kahramanlarýnýn davranýþ biçimlerinde bir yabancýlaþma da aðýrlýktaydý. Ama filmin estetik ve görsel zenginliði, yalnýzca Erksan'a özgü boyutlardaydý.

Senaryosunu Kemal Tahir'in yazdýðý, Halit Refið'in Haremde Dört Kadýn'ý bir çað filmi olarak belli bir kesimin ilgisini çekerken, Erksan'ýn Sevmek Zamaný'nda olduðu gibi büyük bir ticari baþarýsýzlýða uðradý. Bireysel açýdan ilginç sinema denemeleri olan bu "halktan kopuk" filmlere karþýlýk, Ertem Eðilmez'in "yerli Pigmalyon"u Sürtük yýlýn en büyük iþ yapan filmlerinden biri oldu. Ayrýca Fýstýk Gibi Maþallah (Hulki Saner), Fabrikanýn Gülü (Ümit Utku), 1964-65 sezonunun en çok iþ yapan filmleri listesinde yer aldý.

Görüldüðü gibi yýllar yýlý þartlandýrýlmýþ yerli film seyirci beðenisinin hangi sýnýrlarda olduðu ortaya çýkýyor. Ve Ýstanbul Belediyesi'nin tuttuðu rapora göre ise, bir yýl içinde yalnýzca kentteki sinemalara 34 milyon 393 bin 634 seyirci girmiþ. Demek ki bu açýdan Türk sinemasý bir altýn çað yaþýyordu.

Bir resimli roman kahramaný olan Karaoðlan dizisiyle Kartal Tibet ün yaptý. Tunç Okan, Selma Güneri de bu yýl sinemaya girdiler. Gene yýlýn en çok iþ yapan filmlerinden bir olan On Korkusuz Adam'da (Tunç Baþaran) minicik rolüyle dikkati çeken Yýlmaz Güney; Duygu Saðýroðlu'nun Ben Öldükçe Yaþarým filmindeki duyarlý oyunuyla ön plana geçti.

Türk Sinematek Derneði kuruldu. Ve büyük çoðunluðu öðrencilerden oluþan üyelerine yerli ve yabancý film gösterileri düzenlemeye baþladý.

2. Antalya Film Festivali yapýldý:

· En iyi film: Aþk ve Kin (Turgut Demirað)
· En iyi 2. film: Keþanlý Ali Destaný (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 3. film: Karanlýkta Uyananlar (Ertem Göreç)
· En iyi yönetmen: Atýf Yýlmaz (Keþanlý Ali Destaný)
· En iyi senaryocu: Vedat Türkali (Karanlýkta Uyananlar)
· En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlý (Aþk ve Kin)
· En iyi özgün müzik: Nedim Otyam (Karanlýkta Uyananlar)
· En iyi kadýn oyuncu: Fatma Girik (Keþanlý Ali Destaný)
· En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Keþanlý Ali Destaný)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Aliye Rona (Hepimiz Kardeþiz)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Erol Taþ (Duvarlarýn Ötesi)
· En iyi stüdyo: Acar Film
· En iyi kýsa metrajlý film: Bir Damla Suyun Hikâyesi (Behlül Dal)

34. Ýzmir Enternasyonal Fuarý I. Film Þenliði düzenlendi:

· En iyi film: Üç Tekerlekli Bisiklet (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 2. film: Sahildeki Ceset (Natuk Baytan)
· En iyi 3. film: Ahtapotun Kollarý (Nevzat Pesen)
· En iyi yönetmen: Metin Erksan (Suçlular Aramýzda)
· En iyi senaryocu: Natuk Baytan (Sahildeki Ceset)
· En iyi kameraman: Kriton Ýlyadis (Ahtapotun Kollarý)
· En iyi kadýn oyuncu: Sezer Sezin (Üç Tekerlekli Bisiklet)
· En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Keþanlý Ali Destaný)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Çolpan Ýlhan (Ahtapotun Kollarý)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Erol Taþ (Sahildeki Ceset)
· En iyi stüdyo: Acar Film
· En iyi müzik: Yalçýn Tura (Keþanlý Ali Destaný)

Ýlk kez bu yýl düzenlenen Gaziantep Film Þenliði'nde ise Kýrýk Hayatlar (Halit Refið) en iyi film seçildi. Milano'da (Ýtalya) Mifed'deki yarýþmada Metin Erksan, Suçlular Aramýzda'yla "en iyi sosyal içerikli film armaðaný"ný aldý.

1966

Türk sinemasý rekora doðru gidiyor. Film sayýsý 240. Oyuncu Yýlmaz Güney, yönetmen olarak ilk filmini çekti: At, Avrat, Silah. Yücel Uçanoðlu, Nazmi Özer, Ferit Ceylan ve Yavuz Figenli yeni yönetmenler. Alp Zeki Heper, Soluk Gecenin Aþk Hikâyeleri'nde amatör oyuncular kullandý. Þiirsel görüntülere dayalý, ama soyut bir aþk filmi denemesi olan film, halk önüne çýkmadý. Yalnýzca özel gösterilerde izlendi.

Metin Erksan Ölmeyen Aþk'la halktan kopuk, yalnýzca kendisi için çektiði özgün sinema çalýþmasýný sürdürdü. Osman Seden, bir çað filmi olan, Reþat Nuri Güntekin uyarlamasý olan iki bölümlü Çalýkuþu'yla en baþarýlý filmini yaptý. Topraðýn Kaný, Pembe Kadýn, Ah Güzel Ýstanbul ve Ölüm Tarlasý Atýf Yýlmaz'ýn bu yýl çektiði deðiþik türdeki denemeleriydi. Ve Lütfi Ö. Akad, Sýrat Köprüsü adlý filmiyle Türk sinemasýnda ilk kez geniþ perde (cinemaskop) sistemini uyguladý.

Türk sinemasý kuramcýlarýnýn çeþitli kamplara ayrýlýp "ATÜT sinemasý", "halk sinemasý", "ulusal sinema", "toplumsal gerçekçilik" gibi görüþleri tartýþtýklarý dönemde Lütfi Ö. Akad, çok önemli bir film patlattý: Senaryo çalýþmasýný Yýlmaz Güney'le birlikte yaptýðý Hudutlarýn Kanunu, Türk sinema tarihinin en önemli filmiydi. Akad, ikinci kez doðarken, Yýlmaz Güney'in "büyük oyun"u da uzun süre unutulmayacaktý.

Göksel Arsoy Altýn Çocuk dizisiyle tipini deðiþtirdi. Cüneyt Arkýn, çizgi roman kahramaný Malkaçoðlu dizisine yöneldi. Sadri Alýþýk Turist Ömer'le bir güldürü sinemasý tipine aðýrlýk verdi. Sinemaya bu yýl giren Yýlmaz Gündüz ise bütçesi sýnýrlý, ucuz maliyetli filmlerin yerli James Bond'u oldu.

3. Antalya Film Þenliði'nin sonuçlarý:

· En iyi film: Bozuk Düzen (Haldun Dormen)
· En iyi 2. film: Topraðýn Kaný (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 3. film: Muradýn Türküsü (Atýf Yýlmaz)
· En iyi yönetmen: Memduh Ün (Namusum Ýçin)
· En iyi senaryo: Erol Keskin, Haldun Dormen (Bozuk Düzen)
· En iyi görüntü yönetmeni: Mustafa Yýlmaz (Namusum Ýçin)
· En iyi özgün müzik: Nedim Otyam (Ýsyancýlar)
· En iyi kadýn oyuncu: Selma Güneri (Son Kuþlar)
· En iyi erkek oyuncu: Ekrem Bora (Sürtük)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Yýldýz Kenter (Ýsyancýlar)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Müþfik Kenter (Bozuk Düzen)
· En iyi stüdyo: Acar Film (Namusum Ýçin)
· En iyi kýsa metrajlý film: Taþlarýn Aþký (Behlül Dal) Tunus'ta Kartaca Sinema Günü'nde Erksan'ýn Yýlanlarýn Öcü þeref madalyasý kazandý.

1967

208 film çekildi. Günlük gazetelerde ve dergilerde yayýnlanan çizgi-romanlarla foto-romanlarýn okuyucu üzerindeki etkinliði bu yýl sinemaya da yansýdý. Ve Türk sinemasýnda yeni bir avantür filmler modasý baþladý. Baþta Killing olmak üzere, Baytekin, Fantoma, Mandrake, Uçan Adam gibi dýþarlýklý, yani kahramanlarý yabancý kökenli bir dizi film yapýldý.

Ýrfan Ünal Ak-Ün, Berker Ýnanoðlu Er, Kadri Yurdatap Kadri ve sosyete terzisi Mualla Özbek Efes Film yapýmevlerini kurdular.

Yapýmcý-yönetmen Osman F. Seden bol yýldýzlý filmler yapmaya devam etti. Oyuncu Türkân Þoray Tapýlacak Kadýn ve Ölümsüz Kadýn gibi, adýna yazýlan senaryolarda yönetmen sinemasýnýn önüne çýkýp "yýldýz sistemi"ni bir "mitos" yani "efsane" boyutlarýna çýkardý. Erkek oyunculardan Ayhan Iþýk ise bu "star sistemi"nin ilk büyük kuramcýsý olarak yapýmcýlar üzerindeki egemenliðini sürdürdü. Sokaktaki adamýn, lumpen seyircinin sözcüsü olarak devreye giren Yýlmaz Güney, yýllardýr Türk sinemasýna egemen olan yakýþýklý adam-güzel kadýn anlayýþýný deðiþtirip bu kalýplarý kýrdý. Önceleri döküntü, sýradýþý filmlerle marjinal bir sinemacý havasý veren Güney, sonralarý Atýf Yýlmaz ve Lütfi Ö. Akad gibi düzeyli yönetmenlerle çalýþarak bu aþamada gerçek oyunculuðu yakaladý. Örneðin Lütfi Ö. Akad'ýn Kurbanlýk Katil adlý filminde son derece þaþýrtýcý bir oyun sergiledi. Ayný yýl gene Akad'ýn Kýzýlýrmak-Karakoyun'u, Atýf Yýlmaz'ýn Balatlý Arif ve Kozanoðlu adlý filmleri, yýlýn saðlam yapýtlarýydý. Özelliklede Kýzýlýrmak-Karakoyun yýlýn filmiydi.

Bu arada Türkân Þoray da Güney'in yolunu izleyip Lütfi Ö. Akad'la çalýþtý. Bu iþbirliðinin ilk filmi Ana'ydý. Ve ilk kez Þoray, Otobüs Yolcularý ve Acý Hayat sayýlmazsa gerçekçi bir tipi canlandýrýp bir köylü kadýnýný oynadý.

4. Antalya Film Festivali yapýldý:

· En iyi dram filmi: Zalimler (Yýlmaz Duru),
· En iyi tarihi film: Bir Millet Uyanýyor (Ertem Eðilmez)
· En iyi komedi filmi: Güzel Bir Gün Ýçin (Haldun Dormen)
· En iyi yönetmen: Yýlmaz Duru (Zalimler)
· En iyi oyuncu: Erol Günaydýn, Erol Keskiner (Güzel Bir Gün Ýçin)
· En iyi görüntü yönetmeni:Ali Uður (Zalimler)
· En iyi kadýn oyuncu: Fatma Girik (Sürtüðün Kýzý)
· En iyi erkek oyuncu: Yýlmaz Güney (Hudutlarýn Kanunu)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Aliye Rona (Zalimler)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Erol Günaydýn (Güzel Bir Gün Ýçin)
· En iyi film stüdyosu: Acar Film (Çalýkuþu)
· En iyi kýsa metrajlý film: Ay Doðarken (Behlül Dal)
· En iyi 2.dram filmi: Hudutlarýn Kanunu (Lütfi Ö. Akad)

Bu yýl bir ödülde yurt dýþýndan geldi. Atýf Yýlmaz'ýn Ah Güzel Ýstanbul'u, Bordighera'da (Ýtalya) düzenlenen Komik ve Mizahi Filmler Yarýþmasý'nda gümüþ aðaç ödülünü kazandý.

1968

117 film çekildi. Renkli film yapýmý hýzlandýrýldý. Yeni yönetmenler Aykut Düz, Çetin Ýnanç ve Melih Gülgen. Bu yenilerden Çetin Ýnanç, piyasa koþullarýna uygun ucuz serüven filmleriyle ön plana çýktý. Yeni oyunculardan biri, Uður Güçlü oldu.

Seyfi Havaeri'nin Kara Sevda adlý þarkýlý-türkülü melodramý, özelliklede Anadolu bölgelerinde büyük iþ yaptý. Ýzdiham nedeniyle bazý sinemalarýn kapýlarý kýrýldý.

Ustalardan Atýf Yýlmaz (Yasemin'in Tatlý Aþký, Köroðlu, Cemile), Memduh Ün (Vuruldum Bir Kýza, Ýlk ve Son) ve Lütfi Ö. Akad'da (Kader Böyle Ýstedi) bir yorgunluk belirtileri görüldü. Ýçlerinden yalnýzca Akad, Vesikalý Yarim'le durumu dengelemeye çalýþtý. Orhan Elmas ise Ezo Gelin'le en iyi filmini ortaya koydu.

Metin Erksan, gene Kuyu ile yeni tartýþmalar getirdi. Erksan'a özgü "þiddet sinemasý"nýn yeni ve son bir örneðini verdi. Görkemli gösteri biçimleriyle sapýklýða varan bir tutkulu aþkýn trajik öyküsüydü anlattýðý.


Yýlmaz Güney'in Seyyit Han'ý yýlýn önemli filmlerinden biri oldu. Halk sinemasý koþullarýna uygun, þiirsel ve destansý anlatýmý Türk sinemasýna bir "umut ýþýðý" getiriyordu. Taze ve diri bir soluktu bu.



Geleneksel bir biçimde sürdürülen Antalya Film Þenliði'nde sonuçlar þöyle geliþti:

· En iyi film: Ýnce Cumali (Yýlmaz Duru)
· En iyi 2. film: Vesikalý Yarim (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 3. film: Ölüm Tarlasý (Atýf Yýlmaz)
· En iyi yönetmen: Yýlmaz Duru (Ýnce Cumali)
· En iyi senaryocu: Türkân Duru (Ýnce Cumali)
· En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlý (Ölüm Tarlasý)
· En iyi kadýn oyuncu: Türkân Þoray (Vesikalý Yarim)
· En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Ölüm Tarlasý)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Aliye Rona (Son Gece)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Erol Taþ (Ýnce Cumali)
· En iyi stüdyo: Erman Film (Kurbanlýk Katil)
· En iyi kýsa metrajlý film: Altýn Býçaklar (Behlül Dal)

Türk Filmi Arþivi, T.C. Dýþiþleri Bakanlýðý ve Fransýz Kültür Bakanlýðý'nýn iþbirliði sonucu Paris'te Türk Filmleri Haftasý düzenlendi. Ve gösteriye Sevmek Zamaný (Metin Erksan), Kýzýlýrmak-Karakoyun (Lütfi Ö. Akad), Bitmeyen Yol (Duygu Saðýroðlu), Denize Ýnen Sokak (Atilla Tokatlý) katýldýlar.

1969

Film sayýsý 230. Zorro türü serüven filmlerinin giderek arttýðý bir dönemde Metin Erksan'da Ateþli Çingene, Daðlar Kýzý Reyhan gibi filmlerle bir gerileme baþladý. Dýþ kaynaklý çizgi roman kahramanlarýna karþýlýk yerli bir çizgi roman kahramaný ortaya çýkarýldý. Orta Asyalý bu tarihsel serüven kahramaný Tarkan'dý.

Bu tür çeþitli denemelerin yapýldýðý sýra, yýlýn en dikkati çeken filmi Halit Refið'den geldi. Batýlý bir kadýnla bir Türk erkeðinin insancýl açýdan birbirlerine yaklaþýmlarýný, evrensel boyutlara ulaþan sevecenliklerini iþleyen Bir Türke Gönül Verdim, Refið'in yeni bir aþamasýdýr. Ve Ahmet Mekin'in oyunu da gerçek bir yaþamdan alýnmýþ öykü içinde yerini bulur.

Adana Sinema Kulübü, Adana Belediyesi ve Devlet Film Arþivi'nin ilk kez düzenledikleri I. Altýn Koza Türk Filmi Festivali sonuçlarý þöyledir:

· En iyi film: Kuyu (Metin Erksan)
· En iyi 2. film: Ezo Gelin (Orhan Elmas)
· En iyi 3. film: Seyyit Han (Yýlmaz Güney)
· En iyi yönetmen: Metin Erksan (Kuyu)
· En iyi senaryo: Safa Önal (Menekþe Gözler)
· En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlý (Seyyit Han)
· En iyi fon müzikçisi: Nedim Otyam (Seyyit Han)
· En iyi kadýn oyuncu: Fatma Girik (Ezo Gelin)
· En iyi erkek oyuncu: Yýlmaz Güney (Seyyit Han)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Aliye Rona (Kuyu, Kader Böyle Ýstedi)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Hayati Hamzaoðlu (Kuyu)
· En iyi stüdyo: Lale Film

En iyi film ve yönetmenin seçilmediði 6. Antalya Film Festivali'nde ise þu sonuçlar alýndý:

· En iyi 2. film: Bin Yýllýk Yol (Yýlmaz Duru)
· En iyi 3. film: Ýnsanlar Yaþadýkça (Memduh Ün)
· En iyi senaryocu: Türkân Duru (Bin Yýllýk Yol)
· En iyi görüntü yönetmeni: Ali Yaver (Öksüz)
· En iyi kadýn oyuncu: Hülya Koçyiðit (Cemile)
· En iyi erkek oyuncu:Cüneyt Arkýn (Ýnsanlar Yaþadýkça)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu:Muazzez Arçay (Bin Yýllýk Yol)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu:Ferit Þevki (Cemile)
· En iyi çocuk oyuncu: Zafer Karakaþ (Cemile)
· En iyi kýsa metrajlý film: Rüya Gibi (Behlül Dal)

1970

226 film çekildi.Yeni oyuncu Selda Alkor. Yeni yönetmenler Yücel Çakmaklý ve Temel Gürsu.

Yapýmcý Türker Ýnanoðlu'nun giriþimleriyle Türk -Ýran ortak yapým çalýþmalarý baþladý. Ve bu çalýþmalar geniþ perde sistemiyle (cinemaskop) sürdürüldü. Ertem Göreç'in Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler'iyle Türk sinemasýnda masal filmleri dönemi açýldý. Yumurcak (Türker Ýnanoðlu) ve Afacan (Menderes Utku) gibi filmlerle "çocuk kahramanlarý aðýr basan" bir sinema türü ortaya çýktý. Çeko (Çetin Ýnanç), yýlýn iþ filmlerinden biri oldu. Ayný zamanda Yýlmaz Köksal'a ün yaptýrdý.

Ýddialý ve ünlü yönetmenler "suskunluk dönemi"ne girdi. Eyvah (Metin Erksan), Meçhul Kadýn (Duygu Saðýroðlu), Kara Gözlüm (Atýf Yýlmaz) gibi "arabesk-melo" türü filmlere aðýrlýk verdikleri dönemde Umut, yeni bir "dönüm noktasý" getirir Türk sinemasýna. Çünkü, Yýlmaz Güney'in mizansen cambazlýklarý arkasýna sýðýnmadan sade ve yalýn bir dille meydana getirdiði Umut, gerçekçi çabalarý belgeci bir tutumla en iyi yansýtan bir yapýttý. "Umudu umutsuzluða dönüþtüren" ilginç bir sinema örneðiydi kuþkusuz...

Temel Gürsu'nun ilk filmi Dikkat Kan Aranýyor, Bilge Olgaç'ýn Kerim Korcan uyarlamasý Linç, yýlýn sözü edilen filmleriydi. Yücel Çakmaklý ise, Birleþen Yollar'la Ýslam düþüncesinin ilk örneðini oluþturan, "milli sinema" akýmýný baþlattý.

2. Adana Film Festivali yapýldý:

· En iyi film: Umut (Yýlmaz Güney)
· En iyi 2.film: Bir Türke Gönül Verdim (Halit Refið)
· En iyi 3.film: Linç (Bilge Olgaç)
· En iyi yönetmen: Bilge Olgaç (Linç)
· En iyi senaryocu: Yýlmaz Güney (Umut)
· En iyi görüntü yönetmeni: Ali Yaver (Linç)
· En iyi ton müziði: Arif Erkin (Umut)
· En iyi kadýn oyuncu: Fatma Girik (Büyük Yemin)
· En iyi erkek oyuncu: Yýlmaz Güney (Umut)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Seden Kýzýltunç (Bir Türke Gönül Verdim)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Bilal Ýnci (Büyük Yemin)
· En iyi stüdyo: Lale Film. 7. Antalya Film Festivali'nin sonuçlarý:
· En iyi film: Bir Çirkin Adam (Yýlmaz Güney)
· En iyi 2.film: Kýnalý Yapýncak (Orhan Aksoy)
· En iyi 3.film:Büyük Öç (Yýlmaz Duru)
· En iyi yönetmen: Ertem Eðilmez (Kalbimin Efendisi)
· En iyi senaryocu: Sadýk Þendil (Kalbimin Efendisi)
· En iyi görüntü yönetmeni: Kriton Ýlyadis (Kýnalý Yapýncak) · En iyi kadýn oyuncu: Belgin Doruk (Yuvanýn Bekçileri)
· En iyi erkek oyuncu: Yýlmaz Güney (Bir Çirkin Adam)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Lale Belkýs (Kalbimin Efendisi)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu:Hayati Hamzaoðlu (Bir Çirkin Adam)
· En iyi çocuk oyuncu: Ýlker Ýnanoðlu (Yumurcak)
· En iyi kýsa metrajlý film: Vurgun (Behlül Dal)

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

devamý gelicekkkk... :ok

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

1971 - 1980 Dönemi


1971

Film sayýsý gene giderek týrmanýyor. Bu kez tam 265 film çekildi. Arzu Okay, Tarýk Akan ve Murat Soydan sinemanýn yeni oyuncularý. Oyuncu Lale Oraloðlu ve Fikret Hakan, yönetmenliðe soyundular. Metin Erksan, Emel Sayýn'lý Makber, Feride ve Hicran gibi filmlerle tür deðiþtirerek tüm ustalýðýný gizli bir "arabesk"e teslim etti. Ancak içerik yönünden, yani seçtiði konularda büyük bir gerileme kaydederken, usta sinema anlatýmýnda bir þey yitirmedi. Lütfi Akad da "þarkýlar" modasýna uyup Zeki Müren'le Rüya Gibi'yi, Orhan Gencebay'la Bir Teselli Ver'i yönetti. Ne var ki ilk arabesk eðilimli filmlerden biri olan Bir Teselli Ver her yönden Akad için büyük bir "fiyasko" oldu.

Süreyya Duru'nun Keloðlan adlý masal türündeki filmi, tüm bölgelerde beklenmedik bir "giþe hasýlatý" elde etti.

Yýlmaz Güney, Aðýt'la destansý sinemasýný geliþtirirken Acý'yla, özelliklede Umutsuzlar'la þiirli ve olgun bir anlatým biçimi ortaya koydu. Bir kaçakçý çetesinin öyküsü üzerine kurulan ve bir tragedya boyutlarýna ulaþan Aðýt, Venedik Film Þenliði'nde elemeyi kazanýp 10 film arasýna girmeyi baþarýr. Baba ise yaygýn bir seyirci kesimine inip yýlýn "büyük iþ" yapan filmi olur.

3. Adana Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Aðýt (Yýlmaz Güney)
· En iyi 2.film: Acý (Yýlmaz Güney)
· En iyi 3.film: Umutsuzlar (Yýlmaz Güney)
· En iyi yönetmen: Yýlmaz Güney
· En iyi senaryo: Yýlmaz Güney (Aðýt)
· En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlý (Acý, Aðýt, Umutsuzlar)
· En iyi film müziði:Metin Bükey (Acý)
· En iyi kadýn oyuncu: Fatma Girik (Acý)
· En iyi erkek oyuncu: Yýlmaz Güney (Aðýt)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Süleyman Turan (Yarýn Son Gün)
· En iyi stüdyo: Lale ve Ören Ayrýca Aliye Rona, sinemaya hizmetleri nedeniyle jüri özel ödülü aldý.

8. Antalya Film Festivali sonuçlarý þöyle oldu:

· En iyi film: Ankara Ekspresi (Muzaffer Aslan)
· En iyi 2.film:Öleceksek Ölelim (Orhan Elmas)
· En iyi 3.film: Pamuk Prenses ve 7 Cüceler (Ertem Göreç)
· En iyi yönetmen: Muzaffer Aslan (Ankara Ekspresi)
· En iyi senaryo: Bülent Oran (Ankara Ekspresi)
· En iyi görüntü yönetmeni: Cengiz Tacer (Ankara Ekspresi)
· En iyi kadýn oyuncu: Filiz Akýn (Ankara Ekspresi)
· En iyi erkek oyuncu: Fikret Hakan (Hasret)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Suna Selen (Pamuk Prenses)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Sadri Alýþýk (Afacan Küçük Serseri)
· En iyi çocuk oyuncu: Menderes Utku (Afacan)
· En iyi kýsa metrajlý film: Hasret (Behlül Dal)

Gene bu yýl Milano Çocuk Filmleri Festivali'nde Afacan Küçük Serseri (Ülkü Erakalýn) birincilik ödülü aldý.

1972

Bir yýllýk süre içinde 299 filmle, Türk sinema tarihinin en büyük rekoru kýrýldý. Bu arada renkli film yapýmý da 185'le, siyah-beyaz çalýþmalarý geride býraktý.

Yeni oyuncu Serdar Gökhan. Oyuncu Türkân Þoray, Dönüþ'le ilk yönetmenlik denemesinde baþarýlý oldu. Metin Erksan'ýn Keloðlan Can Kýz adlý filmi ise sinema giþelerinde bekleneni vermedi, bu açýdan "fiyasko"yla sonuçlandý. "Milli sinema"nýn kuramcýsý Yücel Çakmaklý, Ýslami düþünceyi Çile ve Zehra'yla sürdürdü. Melih Gülgen, Parçala Behçet'le seks ve avantür filmlerine yeni bir yol açtý. Aþýrý þiddet sahneleriyle dolu bu tür filmlerin oyuncusu da Behçet Naçar'dý.

Atýf Yýlmaz Utanç'la toplumun ezildiði kadýn sorununa yaklaþtý. Lütfi Ö. Akad, Irmak ve Gökçe Çiçek'le eski törelerin, geleneklerin altýný çizen çalýþmalar yaptý. Her iki film de yeni atýlýmlarýn 1972 yýlýndaki ilk örneklerini oluþturdu. Yýlmaz Duru, Ýnce Cumali'den sonra en baþarýlý filmini ortaya koydu. Bu, Kara Doðan'dý.

9. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Zulüm (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 2.film: Sev Kardeþim (Ertem Eðilmez)
· En iyi 3.film: Üvey Ana (Ülkü Erakalýn)
· En iyi yönetmen:Atýf Yýlmaz (Zulüm)
· En iyi senaryocu: Sadýk Þendil (Sev Kardeþim)
· En iyi görüntü yönetmeni: Cengiz Tacer (Zulüm)
· En iyi kadýn oyuncu: Zeynep Aksu (Üvey Ana)
· En iyi erkek oyuncu: Murat Soydan (Üvey Ana)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Fatma Karanfil (Üvey Ana)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Süleyman Turan (Güllü)
· En iyi kadýn karakter oyucusu: Þükriye Atav (Emine)
· En iyi erkek karakter oyuncusu: Münir Özkul (Sev Kardeþim)

4. Adana Film Festivali:

· En iyi film: Kara Doðan (Yýlmaz Duru)
· En iyi 2.film: Yaralý Kurt (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 3.film: Irmak (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi yönetmen: Yýlmaz Duru (Kara Doðan)
· En iyi senaryocu: Sabah Duru (Kara Doðan)
· En iyi görüntü yönetmeni: Ali Uður (Kara Doðan)
· En iyi kadýn oyuncu: Hülya Koçyiðit (Zehra)
· En iyi erkek oyuncu: Cüneyt Arkýn (Yaralý Kurt)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Muhterem Nur (Kara Gün)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Osman Alyanak (Irmak)

1973

209 film çevrildi. Siyah-beyaz film sayýsý ise bu yýl 30'a düþtü. Çifte Rabialar'la dinsel filmler gene yeni bir týrmanýþa geçti.

Türkan Þoray, ikinci yönetmenlik denemesi Azap'la büyük bir baþarýsýzlýða uðradý. Safa Önal Umut Dünyasý, Ertem Eðilmez Caným Kardeþim'le küçük insanlarýn dünyalarýný insancýl bir yaklaþým içinde verip kendi çizgilerini aþtýlar. Lütfi Ö. Akad, önce Gelin ve sonra da Düðün'le iç-göç olayýna yeni bakýþ açýlarý getiriyordu.

Akad'ýn Gelin'i 2. Uluslararasý Tahran Film Þenliði'nde 72 filmlik ön elemeyi kazanýp yarýþmaya girmeyi baþardý. Ve Paris'te "Yýlmaz Güney Haftasý" düzenlendi. Dönüþ (Türkan Þoray), Moskova Film Þenliði'ne katýldý.



10. Antalya Film Festivali yapýldý:

· En iyi film: Hayat mý Bu (Orhan Aksoy)
· En iyi 2. film: Dinmeyen Sýzý (Nejat Saydam)
· En iyi 3. film: Suçlu (Mehmet Dinler)
· En iyi yönetmen: Nejat Saydam (Dinmeyen Sýzý)
· En iyi senaryo: Hamdi Deðirmencioðlu (Hayat mý Bu)
· En iyi görüntü yönetmeni: Melih Sertesen (Dinmeyen Sýzý)
· En iyi kadýn oyuncu: Hülya Koçyiðit (Tanrý Misafiri)
· En iyi erkek oyuncu: Tarýk Akan (Suçlu)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Semra Sar (Hayat mý Bu)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Yýldýrým Önal (Dinmeyen Sýzý)
· En iyi çocuk oyuncu: Menderes Utku (Afacan Harika Çocuk)
· En iyi stüdyo: Acar Film (Dinmeyen Sýzý)
· En iyi kýsa metrajlý film: Yuva Hasreti (Behlül Dal)

5. Adana Film Festivali sonuçlarý ise þöyle oldu:

· En iyi film: Gelin (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 2. film: Caným Kardeþim (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 3. film: Mahpus (Nejat Saydam)
· En iyi yönetmen: Ertem Eðilmez (Caným Kardeþim)
· En iyi görüntü yönetmeni: Erdoðan Engin (Caným Kardeþim)
· En iyi müzik: Cahit Oben (Caným Kardeþim)
· En iyi kadýn oyuncu: Türkan Þoray (Mahpus)
· En iyi erkek oyuncu: Kadir Ýnanýr (Utanç)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Ülkü Ülker (Utanç), Nazan Adalý (Gelin)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Kamuran Usluer (Gelin)
· En iyi stüdyo: Ören Film

1974

189 film çevrildi. Siyah-beyaz film sayýsý 6'da kaldý. Yeni yönetmenler Ömer Kavur'la Tunç Okan, yeni oyuncu ise Gülþen Bubikoðlu ve Kemal Sunal.

Türk Sinemasýnda sendikalaþma faaliyetleri baþladý. Nazif Taþtepe'nin baþkanlýðýný yaptýðý Türk Ýþçileri Sendikasý'na Film-Sen (Türkiye Film Emekçileri Sendikasý) katýldý. Baþkaný da Þerif Gören'di.

Oksal Pekmezoðlu, Lando Buzzanhca'lý Ýtalyan komedi filmlerinden uyarladýðý Beþ Tavuk Bir Horoz'la yeni bir moda baþlattý. Ve bu "seks komedileri modasý" Türk sinemasýndaki bunalýmý iyice körükledi.

Avantür filmlerle ün yapan oyuncu Tunç Okan, ilk yönetmenlik denemesini Ýsveç'te gerçekleþtirdi. Ve son derece baþarýlý bir film ortaya koydu. Yurt dýþýna kaçak girip yabancýlaþan Türk iþçilerini gerçekçi gözlemlere dayanarak öykülerini bir kara mizah diliyle aktardý Otobus'le. Yýlýn en baþarýlý filmlerinden biri de Þerif Gören'den geldi. Yýlmaz Güney'in senaryosu üzerine kurulan Endiþe pamuk iþçilerinin iþverenle olan çatýþmalarýný, sömürülmelerini ve bir kan davasýný görüntüledi. Gene bir ilk film olan Yatýk Emine'yle Ömer Kavur, I. Dünya Savaþý döneminde sürgündeki bir fahiþenin öyküsünü anlattý.

Lütfi Ö. Akad, Düðün ve Gelin'i izleyen "iç göç üçlemesi"nin sonuncusu olan Diyet'i çekti. Yýllardan beri önceki çalýþmalarýyla sýradanlýðý bir türlü aþamayan Süreyya Duru, Bedrana'yla sinema serüveninin "ilk büyük çýkýþ"ýný yaptý. Bedrana usta iþi bir film oldu. Yýlmaz Güney'in tutuklanmasý nedeniyle yarým býrakmak zorunda kaldýðý Zavallýlar'ý ustasý Atýf Yýlmaz tamamladý. Ve bu "Ýki yönetmenli film", aksamayan bir anlatým içinde þaþýrtýcý bir dil bütünlüðüne, ortak bir baþarýya ulaþtý.

Bu ara Yýlmaz Güney, Umut'tan sonra Arkadaþ'la yeni bir dönem daha açýyordu Türk sinemasýnda. 1974 Türkeye'sinin genel panoramasý içinde toplumsal çeliþkileri olgun ve usta bir sinema diliyle yansýtýlan Arkadaþ; deðil yýlýn, giderek yýllarýn filmi olmayý baþarýrken, her türlü "tartýþmaya açýk" olsa da tüm sýcaklýðý ve tazeliðiyle Türk sinemasýndaki yerini koruyacaktý.

Ayrýca Arkadaþ, ticari açýdan, yabancý film gösteren sinemalarda (Yeni Melek, Reks, Þafak, Güneþ) büyük bir baþarý saðladý. Böylece de Ýstanbul bölgesinde bugüne kadar en çok iþ yapan (1.200.000 TL brüt gelir) film durumuna geliyordu.

Bu yýl Adana Film Festivali'ne son verildi. 11. Antalya Film Festivali'nde ise þu sonuçlar alýndý.

· En iyi film: Düðün (Lütfi Ö. Akad)
· En iyi 2. film: Bedrana (Süreyya Duru)
· En iyi 3. film: Umut Dünyasý (Safa Önal)
· En iyi yönetmen: Lütfi Ö. Akad (Düðün)
· En iyi senaryo: Sadýk Þendil (Oh Olsun)
· En iyi görüntü yönetmeni: Enver Burçkin (Pir Sultan Abdal)
· En iyi özgün müzik: Yýlmaz Duru (Namus Borcu)
· En iyi kadýn oyuncu: Perihan Savaþ (Bedrana)
· En iyi erkek oyuncu: Hakan Balamir (Yunus Emre)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Yýldýz Kenter (Kýzým Ayþe)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Orçun Sonat (Sokaklardan Bir Kýz)

Türk sinemasý ayrýca yurt dýþýnda da dikkati çekti. Bu açýdan olumlu ve parlak sayýlabilecek bir yýl geçirdi. Örneðin, Paris Sinematek'inde Türk Filmleri Toplu Gösterisi düzenlendi. Ve bu gösteride Aðýt (Yýlmaz Güney), Bir Millet Uyanýyor (Muhsin Ertuðrul), Düðün (Lütfi Ö. Akad) ve Kýzgýn Toprak (Feyzi Tuna) yer aldý.

Gene Kýzgýn Toprak, Taþkent'te düzenlenen Asya ve Afrika Ülkeleri Film Festivali'nde ilgi çekti ve Fatma Girik'e Kadýnlar Komitesi tarafýndan özel bir ödül verildi.

Bedrana (Süreyya Duru) Karlov Vary Film Þenliði'nde (Çekoslavakya) Cidalc ödülünü kazandý. Erkan Yücel, Endiþe'yle 20. San Remo Film Þenliði'nde (Ýtalya) en baþarýlý oyuncu seçildi.

Tunç Okan'ýn yurt dýþýnda çektiði Otobüs Türk sinemasýna yurt dýþýndan çeþitli ödüller getirdi: Taormina Film Festivali'nde (Sicilya) büyük ödülü (altýn charybe) kazandý. Karlovy Vary Film Þenliði'nde (Çekoslavakya) Uluslararasý Sanat ve Deneme Sinemalarý ödülüyle dünya Sinema Kulüpleri Federasyonu'nun Donkiþot ödülünü aldý. Ayrýca Strasbourg (Fransa) Ýnsan Haklarý Film Festivali ödülü ile deðerlendirildi. Portekiz'de Santarem Festivali büyük ödülü ile birlikte Sinema Eleþtirmenleri özel ödülünü kazandý.

1975

225 film çekildi. Tümü de renkli çalýþma oldu. Ve böylece de Türk sinemasýnda siyah-beyaz film dönemi sona erdi.

1967'de Türk Film Arþivi ve 1969'da ise Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Film Arþivi olarak çalýþmalarýný sürdüren Kulüp Sinema 7, bu kez Sinema-TV Enstitüsü'ne dönüþtü. Ve düzenlenen sinema kurslarýnda Lütfi Ö. Akad, Ýlhan Arakon, Metin Erksan, Halit Refið hocalýk yaptýlar.

Yeni oyuncu Müjde Ar. Ayhan Iþýk'la Fikret Hakan yapýmcýlýða baþladýlar.

Ertem Eðilmez'in tek kahramana dayalý olmayan çok kiþilikli Hababam Sýnýfý güldürüleri yýlýn en popüler filmleri oldular. Ýþ yapan filmler listesinde ilk sýralarý aldýlar.

Yýlýn sinema modasý ise 'komedi aðýrlýklý seks filmleri'ydi. Nazmi Özer'in Civciv Çýkacak Kuþ Çýkacak adlý seks komedisi, bu furyayý hýzlandýran film oldu. Bu tür filmler sinema giþeleri önlerinde þaþýrtýcý kuyruklar oluþturdular.

Yýlmaz Güney'in gerçekte bitirilmeyen, taslak olarak hazýrlanan senaryolarýndan yola çýkan Temel Gürsu Ýzin'le, Bilge Olgaç Bir Gün Mutlaka ile birer "yarým baþarý" elde edebildiler sadece. Melih Gülgen, Cemil filminde gerçekçi bir polisiye konu yakalamýþken, oyuncusu Cüneyt Arkýn'ýn müdahalesiyle, baþarý yolunda büyük bir fýrsat kaçýrmýþ oldu.

Seks komedisi türündeki filmlerin egemen olduðu dönemde yýlýn en iyi filmini Kara Çarþaflý Gelin'le gene Süreyya Duru gerçekleþtirdi.

Türk Filmciler Derneði, meslekte 25 yýlýný dolduran 43 sanatçýya onur belgesi verdi.

12. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Endiþe (Þerif Gören)
· En iyi 2. film: Arkadaþ (Yýlmaz Güney)
· En iyi 3. film: Zavallýlar (Yýlmaz Güney, Atýf Yýlmaz)
· En iyi yönetmen: Þerif Gören (Endiþe)
· En iyi senaryo: Yýlmaz Güney (Endiþe)
· En iyi görüntü yönetmeni: Kenan Ormanlar (Endiþe)
· En iyi özgün müzik: Atilla Özdemiroðlu, Þanar Yurdatapan (Arkadaþ)
· En iyi kadýn oyuncu: Hülya Koçyiðit (Diyet)
· En iyi erkek oyuncu: Erkan Yücel (Endiþe)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Seden Kýzýltunç (Zavallýlar)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Erol Taþ (Diyet)

Association Française de Cinemas d'Art et d'Essai tarafýndan Paris'te Türk Filmleri Haftasý düzenlendi. Arkadaþ (Güney), Kuma (Atýf Yýlmaz), Umut (Güney), Endiþe (Þerif Gören), Yatýk Emine (Ömer Kavur); kýsa metrajlý filmlerde Bebek, Yollar Boyunca Türkiye (Cengiz Tacer) ve Karagöz'ün Dünyasý (Sabahattin Eyuboðlu) Paris'te bir sinemada gösterildi.

Avrupa Sinema-TV Ýþçileri Sendikasý'nýn düzenlediði (Paris) 8. Kýsa Filmler Þenliði'nde Behlül Dal'ýn Güneþin Battýðý Yer adlý filmi özel þeref ödülü aldý.

Ýzmit'te düzenlenen 4. Yarýmca Sanat Þenliði'nde Arkadaþ en iyi film seçildi, Bedrana ise ikinci oldu.

1976

Film sayýsý 164. Oyuncu Cüneyt Arkýn ve Kartal Tibet (Tosun Paþa) yönetmenliðe baþladý.

Seks komedileri ayný hýzla sürdü. Ve bu tür filmlerle tiyatro oyuncularý piyasada yeni bir egemenlik kurdular. Ali Poyrazoðlu, Aydemir Akbaþ, Sermet Serdengeçti, Mete Ýnselel, Hadi Çaman, Ýlhan Daner, Alev Sezer, Rüþtür Asyalý, Özcan Özgür, Yüksel Gözen "seks sinemasý"nýn "vamp erkekler"ini oluþturdular. Türün yarattýðý kadýn oyuncular da Arzý Okay ve Mine Mutlu'ydu.

13. Antalya Film Festivali sonuçlarý:


· En iyi film: Deli Yusuf (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 2. film: Maðlup Edilemeyenler (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 3. film: Pisi Pisi (Zeki Ökten)
· En iyi yönetmen: Atýf Yýlmaz (Deli Yusuf)
· En iyi senaryo: Umur Bugay (Ýþte Hayat)
· En iyi görüntü yönetmeni: Gani Turanlý (Aðrý Daðý Efsanesi)
· En iyi özgün müzik: Melih Kibar (Hababam Sýnýfý Sýnýfta Kaldý)
· En iyi kadýn oyuncu: Adile Naþit (Ýþte Hayat)
· En iyi erkek oyuncu: Cüneyt Arkýn (Maðlup Edilemeyenler)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Diler Saraç (Ýþte Hayat)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Ýhsan Yüce (Ýþte Hayat)

Ýstanbul Uluslararasý I. Film Festivali düzenlendi: Turizm Bakanlýðý ile Ümit Utku'nun Baþkanlýðýný yaptýðý Film San Vakfý'nýn gerçekleþtirdiði festivalde þu sonuçlar saptandý:


· En iyi film seçilmedi.
· En iyi 2. film: Ben Sana Mecburum (Ülkü Erakalýn)
· En iyi 3. film: Yazgý (Ülkü Erakalýn)
· En iyi yönetmen: Natuk Baytan (Babacan)
· En baþarýlý görüntü yönetmeni: Enver Burçkin (Ben Sana Mecburum)
· En iyi müzik: Cahit Berkay (Ben Sana Mecburum)
· En baþarýlý kadýn oyuncu: Meral Orhonsay (Ben Sana Mecburum)
· En iyi erkek oyuncu: Sadri Alýþýk (Ben Sana Mecburum)
· En baþarýlý yardýmcý kadýn oyuncu: Aliye Rona (Söyleyin Anama Aðlamasýn)
· En baþarýlý yardýmcý erkek oyuncu: Macit Flordun (Ben Sana Mecburum)

Yurt dýþýnda ise iki film ödüllendirildi. Ergin Orbey'in Bizim Aile adlý filmi Taþkent Film Þenliði'nde Özbekistan Ýþçi Konfederasyonu'nun özel ödülünü kazandý. Ali Özgentürk'ün Yasak adlý belge filmi ise, Moskova Film Þenliði'nde ikincilik ödülü olarak gümüþ madalya aldý.

1977

Film sayýsý 124. Yeni yönetmenler Korhan Yurtsever ve Ümit Efekan.

Uzun bir suskunluk döneminden sonra tekrar sinemaya dönen Metin Erksan Sensiz Yaþayamam'la tekrar bir hamle yaptý. Kendini öldürmesi için kiralýk bir katil tutan bir kadýnýn çalkantýlý iç dünyasýna ýþýk tutan Sensiz Yaþayamam, Erksan'ýn bu "ara dönemi"nin "son filmi" oldu.

Genç sinemacý Korhan Yurtsever, Osman Þahin'in bir öyküsünden yola çýkarak Fýratýn Cinleri'yle baþarýlý ve ilginç bir deneme ortaya koydu. Süreyya Duru, Güneþli Bataklýk ile iþçi ve holding patronlarýnýn dünyasýna eðilen bir kent filmi çalýþmasý yapmasýna karþýlýk, tam bir baþarýya eriþemedi. Atýf Yýlmaz "sevgi mi emek mi" sorunsalý üzerine kurduðu Cengiz Aytmatov uyarlamasý Selvi Boylum Al Yazmalým'la, insancýl iliþkilere yeni bir yaklaþým getirdi. Duyarlý ve sýcak bir anlatým içinde aktardýðý filmde, oyuncu olarak Kadir Ýnanýr-Türkan Þoray-Ahmet Mekin üçlüsünün içtenlikli oyunlarý da bu arada dikkati çekti.

14. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Kara Çarþaflý Gelin (Süreyya Duru)
· En iyi 2. film: Kapýcýlar Kralý (Zeki Ökten)
· En iyi 3. film: Merhaba (Özcan Arca)
· En iyi yönetmen: Zeki Ökten (Kapýcýlar Kralý)
· En iyi senaryo: Vedat Türkali (Kara Çarþaflý Gelin)
· En iyi görüntü yönetmeni: Çetin Gürtop (Baþ Belasý)
· En iyi kadýn oyuncu: Semra Özdamar (Kara Çarþaflý Gelin)
· En iyi erkek oyuncu: Kemal Sunal (Kapýcýlar Kralý)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Gönül Hancý (Kapýcýlar Kralý)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Hüseyin Peyda
· En iyi kýsa metrajlý 1. film: Safranbolu'da Zaman (Süha Arýn)
· En iyi kýsa metrajlý 2. film: Çöpçüler (Feyzi Tuna)
· En iyi kýsa metrajlý 3. film: Piri Reis Haritasý (A. Ulvi, L. Dönmez)

1978

126 film çekildi. Yeni oyuncu Bulut Aras, yeni yönetmen Erden Kýral.

Seks komedilerinin yaný sýra mafya türü film sayýsý arttý. Ve bu tür filmlerin en geçerli oyuncusu da Cüneyt Arkýn'dý. Arkýn, çok sayýda yurda giren Hong-Kong (Japon) karate filmlerinin etkisiyle Türk sinemasýnda bir "üstün insan mitosu" yarattý. Ferdi Tayfur, Ýbrahim Tatlýses, Orhan Gencebay'la "þarkýcý oyuncu saltanatý" ve arabesk eðilimler hýzlandý.

Kültür Bakanlýðý, olumlu bir adým attý. Ve Bakanlýðýn bünyesinde Sinema Dairesi kuruldu.

Kültür Bakaný Ahmet Taner Kýþlalý, sinemayla ilgilendi. Ve Sosyal Güvence Yasasý çýkartýldý. TFÝS (Türkiye Film Ýþçileri Sendikasý) kuruldu. Baþkanlýða Semih Servidal seçildi.

Yavuz Turgul'un senaryosunu yazdýðý Sultan, Kartal Tibet'in yönetmen olarak en iyi filmi oldu. Erden Kýral'ýn, çeltik aðalarýna karþý savaþ veren bir kaymakamýn anýlarýndan oluþan Kanal'ý, ödün vermeyen dürüst bir sinema yapýtýydý. Yavuz Özkan, Maden'le yýlýn en iyi filmlerinden birini ve ayný zamanda bir maden ocaðýndaki sömürüye baþkaldýran iþçiler üzerine kurulu bir politik sinema örneði verdi.

Senaryosunu Yýlmaz Güney'in yazdýðý ve Zeki Ökten'in büyük baþarýyla yönettiði Sürü, son yýllarýn en önemli filmi oldu. Kýrsal kesimde baþlayýp, büyük kentte yok olan bir aþiretin trajik öyküsü, etkili sinema diliyle çarpýcý bir ekip baþarýsýna ulaþýyordu. Ulusal bir sinema, evrensel boyutlara ulaþan bir insan dramý...

15. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Maden (Yavuz Özkan)
· En iyi 2. film: Selvi Boylum Al Yazmalým (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 3. film: Fýratýn Cinleri (Korhan Yurtsever)
· En iyi yönetmen: Atýf Yýlmaz (Selvi Boylum Al Yazmalým)
· En iyi senaryo: Umur Bugay (Çöpçüler Kralý)
· En iyi görüntü yönetmeni: Çetin Tunca (Selvi Boylum Al Yazmalým)
· En iyi özgün müzik: Cahit Berkay (Fýratýn Cinleri)
· En iyi kadýn oyuncu: Hale Soygazi (Maden)
· En iyi erkek oyuncu: Tarýk Akan (Maden)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Meral Orhonsay (Maden)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Þener Þen (Çöpçüler Kralý)
· En iyi kýsa metrajlý 1. film: Urartu'nun Ýki Mevsimi (Süha Arýn)
· En iyi kýsa metrajlý 2. film: Ladik (Güner Sarýoðlu)
· En iyi kýsa metrajlý 3. film: Üç Bölümlük Kýsa Film (Özcan Arca)

Filmciler Derneði'nin düzenlediði gecede, Türk sinemasýna katkýlarý nedeniyle Muhsin Ertuðrul, Baha Gelenbevi ve Bedia Muvahhit'e madalya ile onur belgesi verildi.

Bulgaristan'da Türk Filmleri Haftasý düzenlendi. Selvi Boylum Al Yazmalým (Atýf Yýlmaz), Kýzgýn Toprak (Feyzi Tuna), Kara Çarþaflý Gelin (Süreyya Duru) ve Kapýcýlar Kralý (Zeki Ökten) gösterildi.

Taþkent Film Þenliði'nde Türkan Þoray, Selvi Boylum Al Yazmalým'daki rolüyle en iyi kadýn oyuncu seçildi. Kara Çarþaflý Gelin ise Karlovy Vary Film Þenliði'nde (Çekoslovakya) Sendikalar Birliði Özel Ödülü'nü kazandý.

1979
Film sayýsý 195. Seks komedileri büyük bir týrmanýþa geçti. Bu türde tam 131 film çekildi. Ve giderek de seks furyasý, Öyle Bir Kadýn Ki (Naki Yurter) adlý filmle pornografiye dönüþtü. Ve Zerrin Egeliler bir yýllýk süre içinde çevirdiði 37 filmle dünya rekorunu kýrdý.

Oyuncu Tuncer Kurtiz, Ýsveç'te Türk iþçilerini konu alan Gül Hasan adlý bir film yönetti. Ali Özgentürk yönetmenliðe baþladý. Doðu Anadolu'da görücü usulüyle evlenen bir köylü kadýnýn dramý üzerine kurulu Hazal, Özgentürk'ün "ilk filmi" oldu.

Erden Kýral, Bereketli Topraklar Üzerinde'yle o güne dek çekilen en baþarýlý bir Orhan Kemal uyarlamasý gerçekleþtirdi. Ömer Kavur'un da, çocuk dünyasýný gerçekçi ve çoþku dolu bir anlatýmla ortaya koyduðu Yusuf ile Kenan'ý, yýlýn filmlerinden biriydi. Þerif Gören Almanya'daki kadýn iþçilerin öyküsünü Almanya Acý Vatan'da, Yavuz Özkan demiryolu iþçilerinin grev olgusunu Demiryol'da baþarýyla beyaz perdeye aktardý. Gerçek bir olaydan yola çýkan Atýf Yýlmaz, Adak'la yeni bir deneysel sinema örneði ortaya koydu. Gerçekten 2,5 aylýk oðlunu tanrýya kurban eden Müslüm'ün öyküsü Yýlmaz'ýn anlatýmýyla bir çarpýcýlýk kazandý.

Zeki Ökten'in Yýlmaz Güney senaryosu üzerine kurulu Düþman'ý ise günün toplumsal sorunlarýndan biri olan iþsizliðe eðilen, uzun soluklu gerçek bir yaþam öyküsüydü. Önce ezilen, sonra da bilinçlenerek direnen iþçi Ýsmail rolündeki Aytaç Arman da sinema yaþamýndaki en büyük oyununu sergiledi. Sade ve yalýn anlatýmýnýn dýþýnda Düþman, bir bütün olarak oyuncu yönetimiyle de dikkati çekti.

Bu yýl Sansür Kurulu'nun 16. Antalya Film Festivali'ne katýlan filmlerin bazýlarýný yasaklayýp bazý bölümlerini de kesmek istemesi üzerine iþtirakçi yapýmcýlar yarýþmadan çekilme kararý aldýlar. Ve böylece de yalnýzca kýsa metrajlý film yarýþmasý yapýlabildi. Süha Arýn'ýn Tahtacý Fatma adlý kýsa filmi, en iyi film seçildi.

Bu yýl Türkiye'de ilk kez çizgi filmleri yarýþtý. Kültür Bakanlýðý'nýn düzenlediði Nasrettin Hoca Çizgi Filmleri Yarýþmasý'nda þu sonuçlar alýndý:

· Birincilik ödülü: Hoca ile Hýrsýzlar (Tunç Ýzberk), Suçlu Kim (Tonguç Yaþar),
· Ýkincilik ödülü: Ateþ Benice
· Üçüncülük ödülü: Emre Senem

Bu yýl yurt dýþýnda Türk sinemasýna gösterilen ilgi büyük bir týrmanýþa geçti. Özellikle de Türk sinemasýnýn dünyaya açýlmasýnda Sürü, etkin bir rol oynadý.

· 32. Locarno Film Þenliði'nde Sürü, en iyi film seçilip Altýn Leopar Ödülü'nü kazandý. Ayrýca Melike Demirað en iyi kadýn oyuncu ödülünü Rebecca Horn ile paylaþtý. Yapýmcýsý ve senaryocusu olmasý nedeniyle de Yýlmaz Güney'e þenlik özel ödülü verildi.
· 29. Berlin Film Þenliði'nde ise Sürü, Uluslararasý protestan Film Jürisi ile Katolik Film Organizasyonu ödüllerini aldý. · Belçika Kraliyet Film Arþivi Uluslararasý Seçkin Filmler Yarýþmasý'nda büyük ödül kazandý.
· 3. Balkan Film Þenliði'nde Süha Arýn'ýn Tahtacý Fatma adlý kýsa metrajlý filmi birinci oldu.
· Oberhausen 25. Kýsa Film Þenliðinde Özcan Arca'nýn Üç Bölümlük Kýsa Film'i Federal Almanya Gençlik, Aile ve Saðlýk Bakanlýðý'nýn ödülünü kazandý.

1980

Film sayýsý 68'e düþtü.Yeni yönetmenler: Sinan Çetin (Bir Günün Hikâyesi) ve Þahin Gök (Kurban Olduðum).

Sinan Çetin'in Bir Günün Hikâyesi bir ilk film'in getirdiði acemilikleri taþýmasýna karþýn, filmde sinemacý kiþiliðini yer yer ortaya koyduðu da gözden kaçmýyordu. Kartal Tibet; Aziz Nesin uyarlamasý Zübük'le kendini aþarken, yalnýzca güldüren bir film deðil, düþündüren bir film yönetmeni olarak da önem kazanýyordu. Sýnýf atlayan üç kâðýtçý bir politikacý tipi büyük bir baþarýyla yansýtýlmýþtý. Öte yandan Baþar Sabuncu'nun saðlam ve derinlikli senaryosuyla Atýf Yýlmaz yýlýn en baþarýlý filmini yaptý. Bir reklam yýldýzý olarak köþeyi dönen, ama sonunda çarpýk sermaye oyunlarýna kurban gidip çýldýran bir duvarcý ustasýnýn öyküsü, Atýf Yýlmaz'ýn Talihli Amele'sinde deðerini bulurken, toplumsal bir eleþtiriyi de beraberinde getiriyordu.

12 Eylül askeri müdahalesi ve ardandan tüm ülkede sýkýyönetim ilan edilmesi nedeniyle 17. Antalya Film Þenliði bu yýl yapýlmadý.

Kültür Bakanlýðý Sinema Dairesi tarafýndan düzenlenen Milli Sinema Kongresi'nde meslekte 25 yýlýný dolduran bazý sanatçýlara takdirname verildi.

Türk sinemasý, bu yýl da dünya sinemasýnýn gündeminden inmedi. Sürekli yeni yeni zaferler tazelendi. Örneðin Sürü, Zürih'te (Ýsviçre) 8, Basel'de 7 hafta oynadý. Londra Film Festivali'nde katýlan 93 film arasýndan sýyrýlýp en iyi film seçildi. Ve ardýndan Rotterdam Þenliði'nde Sinema Eleþtirmenlerinin yaptýðý soruþturma sonucu en iyi üç film arasýna girdi. 10. Uluslararasý Antwerp Þenliði'nde (Belçika) en iyi film seçildi.

Yine Zeki Ökten'in Düþman filmi 30.Berlin Film Þenliði'nde jüri özel senaryo ödülü ile Uluslararasý Katolik Film Organizasyonu Büyük Ödülü'nü aldý.

Ali Özgentürk'ün Hazal'ý, bu yýl Türk sinemasýna 5 ödül birden kazandýrdý:

· Prades Film Þenliði'nde (Fransa) birincilik ödülü;
· San Sebastian Film Þenliði'nde (Ýspanya) büyük ödül.
· 29. Uluslararasý Manheim Film Festivali'nde (Almanya) altýn düka ile Katolik Jürisi ve Halk Jürisi olmak üzere üç ödül;
· Lahey Film Þenliði'nde (Hollanda) bir ödül. Yurt dýþýnda sözünü ettiren bir film de Erden Kýral'ýn yönettiði Bereketli Topraklar Üzerinde oldu;
· Uluslararasý Nantes Film Þenliði'nde (Fransa) jüri özel ödülü ile Elal-Fransa Sanat ve Deneme Sinemalarý Birliði ödülü.
· Ömer Kavur'un Yusuf ile Kenan'ý Uluslararasý Milano Film Fuarý'nda (Ýtalya) büyük ödül kazandý 

 


Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

D??i?

#6
02 Mar, 2007, 09:39 Son düzenlenme: 02 Mar, 2007, 09:40 D??i?
1981 - 1990 Dönemi

1981

72 film çekildi. 100. yýldönümü nedeniyle Atatürk Yýlý olan 1981'de Remzi Jöntürk, Cüneyt Arkýn'la Öðretmen Kemal'i çekti. Ancak bu fýrsatý yeteriyle deðerlendiremedi.

Büyük bir yatýrýmla süper prodüksiyon özellikleri taþýyan Topraðýn Teri, Natuk Baytan'ýn en iyi filmi oldu. Ancak çeþitli ülkelere satýlan film, konusu açýsýndan Türk sinemasýna önemli bir ses getiremedi. Türkan Þoray, Yaþar Kemal'in romanýndan beyaz perdeye uyarladýðý Yýlaný Öldürseler'le yönetmenliði tekrar denedi.

Ömer Kavur'un Füruzan'dan uyarladýðý Ah Güzel Ýstanbul ile Kýrýk Bir Aþk Hikayesi; Atýf Yýlmaz'ýn Deli Kan'ý, Ali Özgentürk'ün At'ý ve Sinan Çetin'in Çirkinler de Sever'i yýlýn özgün denemeleri olarak dikkati çektiler.

En iyi birinci filmin seçilemediði 18. Antalya Film Festivali, 2 yýllýk bir aradan sonra tekrar düzenlendi.

· En iyi 2. film: Ah Güzel Ýstanbul (Ömer Kavur)
· En iyi 3. film: Gül Hasan (Tuncel Kurtiz)
· En iyi yönetmen: Erden Kýral (Bereketli Topraklar Üzerinde)
· En iyi senaryocu: Tuncel Kurtiz (Gül Hasan)
· En iyi görüntü yönetmeni: Salih Dikiþçi (Bereketli Topraklar Üzerinde)
· En iyi özgün müzik: Nedim Otyam (Derya Gülü)
· En iyi kadýn oyuncu: Meral Orhonsay (Derya Gülü)
· En iyi erkek oyuncu: Ýhsan Yüce (Derya Gülü)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Meral Çetinkaya (Hazal)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Yaman Oktay (Bereketli Topraklar Üzerinde)

Strasbourg Avrupa Film Festivali'nde Erden Kýral'ýn Bereketli Topraklar Üzerinde adlý yapýtý büyük ödülü kazandý.

1982

Film sayýsý 72. Halit Refið'in yönettiði Leyla ile Mecnun, arabesk eðilimli sinemasýnýn baþ yapýtý olarak halka indi. Ve "yýlýn en çok iþ yapan filmi" olan Leyla ile Mecnun, sinemasal açýdan bazý tartýþmalara yol açtý.

Zeki Ökten, halk arasýnda güncel bir olay durumuna gelen "banker ve faiz sorunu"na Faize Hücum'la toplumsal bir eleþtiri getirip yýlýn önemli filmlerinden birin ortaya koydu. Atýf Yýlmaz; Necati Cumalý uyarlamasý ile Mine'yle "kadýn sorunlarý"na eðildi. Ve Mine'yle bir "kadýn filmleri dönemi" açýldý. Bu arada Türkan Þoray, cinsel aðýrlýklý, yaný sýra gerçekçi bir kadýn tipine yönelip yeni bir oyunculuk aþamasýna geçti.

Ömer Kavur'un Göl'ü, Feyzi Tuna'nýn Seni Kalbime Gömdüm'ü kadýnýn iç dünyalarýna eðilen "kadýn filmleri"ydi. Memduh Ün, Kaçak'ta "yalnýz bir kadýn"ýn iç dramýna yaklaþýrken; Þerif Gören, Tomruk'ta doðayý yansýtmaya devam etti.

19. Antalya Film Festivali sonuçlandý:

· En iyi film: Çirkinler de Sever (Sinan Çetin)
· En iyi 2. film: At (Ali Özgentürk)
· En iyi 3. film: Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi (Ömer Kavur)
· En iyi yönetmen: Ömer Kavur (Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi)
· En iyi senaryocu: Yavuz Turgul (Çiçek Abbas)
· En iyi görüntü yönetmeni: Salih Dikiþçi (Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi)
· En iyi özgün müzik: Cahit Berkay (Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi)
· En iyi kadýn oyuncu: Nur Sürer (Bir Günün Hikâyesi)
· En iyi erkek oyuncu: Genco Erkal (At)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Güler Ökten (Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Orhan Çaðman (Kýrýk Bir Aþk Hikâyesi)

Yurt dýþýnda Türk sinemasý bir altýn çað yaþadý. Yýlmaz Güney'in senaryosunu yazýp Þeref Gören'in yönettiði Yol, 35. Cannes Film Þenliði'nde Costa Gavras'ýn Missing/Kayýp adlý filmiyle birlikte en iyi film seçilerek büyük ödül altýn palmiyeyi paylaþtý. Metin Erksan'ýn Susuz Yaz'la Berlin'de kazandýðý büyük baþarýdan sonra, bir Türk filminin "ikinci büyük zaferi"ydi bu. Ýnsanoðlunun temel sorunlarýný sergileyen Yol, bir "sinema baþ yapýtý" ve de "Türk sinemasýnýn son yýllarda gerçekleþtirdiði en güçlü filmlerinden biri" olarak kabul edildi.

Hyeres Genç Sinema Festivali'nde (Fransa), Sinan Çetin'in Bir Günün Hikâyesi halk jürisi büyük ödülünü kazandý. Ve Ali Özgentürk'ün At adlý filmi ise 14. Akdeniz Ülkesinin katýldýðý Valencia Akdeniz Ülkeleri Þenliði'nde (Ýspanya) üçüncülük ödülü aldý.

1983

78 film çekildi. Yeni oyuncular: Hülya Avþar (Haram), Zuhal Olcay (Ýhtiras Fýrtýnasý). Yeni yönetmenler: Yusuf Kurçenli (Ve Recep Ve Zehra Ve Ayþe), Nesli Çölgeçen (Kardeþim Benim).

Müjde Ar, Ömer Kavur yönetiminde Ah Güzel Ýstanbul'la (1981) baþlattýðý kadýn "kimlik arayýþý"ný, bu yýl Aile Kadýný (Kartal Tibet), Güneþin Tutulduðu Gün (Þerif Gören) ve Þalvar Davasý'yla (Kartal Tibet) sürdürdü. Ve baþ kaldýran özgün kadýn tipinin kuramcýsý olarak Türkan Þoray dahil, birçok oyuncuyu etkiledi. Bu aþamada dibe bastýrýlmýþ kadýn cinselliði ve iç dünyasý da ön plana çýktý.

Halit Refið, Beyaz Ölüm'le uyuþturucu madde ve bu düzenin kurbanlarý olan gençlik dünyasýna ilk kez ciddi olarak bakarken, ayný zamanda giþe hasýlatý açýsýndan Türk sinemasýnýn ilk büyük rekoru kýrýldý. Yalnýzca Ýstabul bölgesinde 30 milyon (TL) topladý.

Doða ile insan iliþkilerini anlatan Þerif Gören'in Derman'ý, köylü kadýnlarýn erkek egemenliðine baþkaldýrdýðý, Kartal Tibet'in güldürü türündeki Þalvar Davasý ilgi çeken filmler oldular.

Budapeþte ve Kûveyt'te Türk Filmleri Haftasý düzenlendi. 20. Antalya Film Festivali þöyle sonuçlandý:

· En iyi film: Faize Hücum (Zeki Ökten)
· En iyi 2. film: Derman (Þerif Gören)
· En iyi 3. film: Tomruk (Þerif Gören)
· En iyi yönetmen: Zeki Ökten (Faize Hücum)
· En iyi senaryocu: Fehmi Yaþar (Faize Hücum)
· En iyi görüntü yönetmeni: Orhan Oðuz (Tomruk)
· En iyi özgün müzik: Yeni Türkü Topluluðu (Derman)
· En iyi kadýn oyuncu: Hülya Koçyiðit (Derman)
· En iyi erkek oyuncu: Genco Erkal (Faize Hücum)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Asuman Arsan (Faize Hücum)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Talat Bulut (Derman)
· En iyi kýsa metrajlý film: Kula'da Üç Gün (Süha Arýn)
· En iyi 2. kýsa metrajlý film: Çocuklar Çiçektir (Yalçýn Yelence)
· En iyi 3. kýsa metrajlý film: Sentez (Ateþ Benice)
· Onur ödülü: Lütfi Ö. Akad.

Her yýl düzenlenen Sedat Simavi Vakfý Ödülleri'ne ilk kez bu olan Kardeþim Benim, en iyi film seçildi.

Erden Kýral'ýn Hakkâri de bir Bir Mevsim'inin yurt dýþýndaki yankýlarý olumlu biçimde sürdü. Ve 33. Uluslararasý Berlin Film Þenliði'nde 5 ödül birden getirdi Türk sinemasýna:

· Jüri özel ödülü (Gümüþ Ayý)
· Uluslararasý Sinema Yazarlarý Federasyonu (Fýprescý) ödülü (Bu ödülü Fransýz yapýmý Paluline á la plage ile paylaþtý).
· Uluslararasý Sanat ve Deney Sinemalarý Birliði (Cicae) ödülü (Bu ödül de Avusturya yapýmý Der Stille Ozean ve Brezilya yapýmý Pra Frenta Brazil ile aralarýnda bölüþtürüldü).
· Ýnter film ödülü.
- Ayrýca 2. Akdeniz Kültürleri Film Festivali'nde (Korsika) en iyi film ödülü aldý.

Ali Özgentürk'ün At'ý 1983 Lecce Uluslararasý Film Festivali'nde (Ýtalya) en iyi film ödülünü kazandý.

Þerif Gören'e Derman'la Valencia Film Festivali'nde (Ýspanya) jüri özel ödülü verildi.

1984

124 film çekildi. Yeni bir yönetmen: Yavuz Turgul. Orhan Elmas'ýn Kayýp Kýzlar'ý "yýlýn iþ filmi" oldu. Video olaylarýnýn Türk sinemasý için bir tehlike oluþturduðu bu dönemde, ustalar ve gençler birbirinden ilginç filmler ortaya koydular.

Þerif Gören, çaresiz ve ezilen bir kadýnýn öyküsü üzerine koyduðu Firar'da cinselliði gerçekçi bir bakýþ açýsý içinde ele aldý. Ve böylece yýlýn en cesur çýkýþlarýndan birini gerçekleþtirdi.

Yusuf Kurçenli'nin Ölmez Aðacý bir Türk kýzýyla bir Yunanlý gencin aþkýný, insani ve evrensel bouytlara ulaþtýrdý. Yavuz Turgul Fahriye Abla'da, Atýf Yýlmaz Bir Yudum Sevgi'de, baþkaldýran "yeni kadýn imajý"ný getirdiler beyaz perdeye. Ve "kadýnýn kurtuluþu" açýsýndan, özellikle de Bir Yudum Sevgi, Türk sinemasýnýn son yýllarda çevrilen en önemli filmlerinden biri oldu.

Bekçi (Ali Özgentürk), Fidan (Erdoðan Tokatlý), Gizli Duygular (Þerif Gören), Kaþýk Düþmaný (Bilge Olgaç), Namuslu (Ertem Eðilmez), Pehlivan (Zeki Ökten) ve Tunç Okan'la (Cumartesi Cumartesi) Muammer Özer'in yurt dýþýnda çektikleri filmler, yýlýn üzerinde durulmasý gereken çalýþmalarýydý.

Film Yapýmcýlarý Derneði (FÝYAP) kuruldu. Yapýmcý Türker Ýnanoðlu'nun baþkanlýðýndaki kuruluþ, Türk sinemasýnýn aleyhinde "video korsanlýðý"na dikkat çekmek amacýyla bir rapor hazýrlayýp hükümet yetkililerine sundu.

21. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Bir Yudum Sevgi (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 2.film: Kardeþim Benim (Nesli Çölgeçen)
· En iyi 3.film: Kaþýk Düþmaný (Bilge Olgaç)
· En iyi yönetmen: Atýf Yýlmaz (Bir Yudum Sevgi)
· En iyi senaryocu: Bilge Olgaç (Kaþýk Düþmaný)
· En iyi görüntü yönetmeni: Selçuk Taylaner (Kardeþim Benim)
· En iyi özgün müzik: Yalçýn Tura (Bir Yudum Sevgi)
· En iyi kadýn oyuncu: Zuhal Olcay (Ýhtiras Fýrtýnasý)
· En iyi erkek oyuncu: Tarýk Akan (Pehlivan)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Zuhal Olcay (Ýhtiras Fýrtýnasý)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Macit Koper (Bir Yudum Sevgi)
· Onur ödülü: Sezer Sezin

Türk sinemasý bu yýl gene yurt dýþýnda baþarýlar kazandý. Erden Kýral'ýn Hakkari'de Bir Mevsim'i 1984 Los Angeles Olimpiyatlarý'nýn "açýlýþ filmi" oldu.

24. Karlovy Vary Festivali'nde (Çekoslavakya) Þerif Gören'in Derman'ý iki ödül birden aldý: · Uluslararasý Sinema Eleþtirmenleri ödülü. · Uluslararasý Film Kulüpleri Federasyonu ödülü.

3. Akdeniz Kültürleri Film Festivali'nde Erden Kýral'ýn Ayna'sý "eleþtirmenler ödülü"nü aldý.

1984 Sao Paolo Uluslararasý Film Festivali'nde (Brezilya) At (Ali Özgentürk), büyük ödülü kazandý.

1985

127 film çekildi. Yeni yönetmenler: Baþar Sabuncu (Çýplak Vatandaþ) ve Ümit Elçi (Kurþun Ata Ata Biter); yeni yapýmcý: Cengiz Ergun (Estet).

Halit Refið'in Alev Alev adlý filmi yýlýn giþe rekorunu kýrdý. Þarkýcý Küçük Emrah'la arabesk eðilimli filmler modasý sürdü.

Belli düzeyi aþan filmlerin sayýsý çoðaldý. Yeni umut ýþýklarý görüldü. Atýf Yýlmaz Adý Vasfiye ile "sosyal içerikli fanstatik film" türüne aðýrlýk verdi. Nesli Çölgeçen, Yavuz Turgul'un senaryosundan aktardýðý Züðürt Aða ile güldürü sinemasýnda yeni bir aþamayý gerçekleþtirdi. Ve Þener Þen bu filmdeki baþarýlý oyunuyla "yýldýz"lýða ilk adýmlarýný attý. Sosyal içerikli güldürü sinemasýnýn bir baþka baþarýlý örneðini de Baþar Sabuncu Çýplak Vatandaþ'la verdi. Ýkinci kez sinemaya uyarlanan Yýlanlarýn Öcü'ne, Þerif Gören yeni bir yorum getirdi.

Amansýz Yol (Ömer Kavur), Bir Avuç Cennet (Muammer Özer), Dul Bir Kadýn (Atýf Yýlmaz), Gülüþan (Bilge Olgaç), Kan (Þerif Gören), Kýrlangýç Fýrtýnasý (Atilla Candemir), Körebe (Ömer Kavur), Kurbaðalar (Þerif Gören), Kurþan Ata Ata Biter (Ümit Elçi), Kuyucaklý Yusuf (Feyzi Tuna) ve 14 Numara (Sinan Çetin) yýlýn düzeyli filmleriydiler.

Mimar Sinan Üniversitesi Gençlik Ýçin Türk Sinemasý gösterileri düzenlendi.

22. Antalya Film Festivali'nde þu sonuçlar alýndý:

· En iyi film: Dul Bir Kadýn (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 2. film: 14 Numara (Sinan Çetin)
· En iyi3. film: Bir Avuç Cennet (Muammer Özer)
· En iyi yönetmen: Sinan Çetin
· En iyi senaryocu: Muammer Özer (Bir Avuç Cennet)
· En iyi görüntü yönetmeni: Orhan Oðuz (Dul Bir Kadýn)
· En iyi özgün müzik: Tarýk Öcal (Bir Avuç Cennet)
· En iyi kadýn oyuncu: Zuhal Olcay (Amansýz Yol)
· En iyi erkek oyuncu: Hakan Balamir (14 Numara)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Keriman Ulusoy (14 Numara)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Engin Ýnal (Bir Kadýn Bir Hayat)

Kültür Bakanlýðý, "sinema teþvik ödülleri" adýyla dramatik, belgesel ve animasyon olmak üzere 3 dalda, ilk kez bir yarýþma düzenledi. Ve dramatik türdeki uzun metrajlý filmlerin yapýmcýlarýna 4'er milyon TL. verildi.

Uzun metrajlý dramatik filmler:

· Amansýz Yol (Ömer Kavur) - Yapýmcýsý Ömer Kavur
· Körebe (Ömer Kavur) - Yapýmcýsý Atýf Yýlmaz
· Alev Alev (Halit Refið) - Yapýmcýsý Türker Ýnanoðlu
· Pehlivan (Zeki Ökten) - Yapýmcýsý Þeref Gür

1.500.000 TL kazanan belgeseller:

· Yeþile Renk Veren Bursa (Yapýmcýsý Özdemir Birsel)
· Egemenlik Kayýtsýz, Þartsýz Milletindir (Y.: Behlül Dal)
· Çömlekçi (Y.: Neþet Kýrcaoðlu)
· Sultanahmet Meydaný (Y.: Arif Keskiner)
· Neþet Günal (Y.: Arif Keskiner)
· Neþet Günal (Y.: Prof. Sami Þekeroðlu)

2 milyon kazanan animasyonlar:

· Hocanýn Eþeði (Ümit Solak)
· Kaplumbaða ile Tavþan (Tonguç Yaþar)
· Ya Tutarsa (Ümik Solak)

Bu yýl yurt dýþýnda ilk ödül Derman (Þerif Gören) filmiyle geldi. 25. Karlovy Vary Film Þenliði'nde (Çekoslavakya) Talat Bulut'a Prag Üniversitesi Sinema Enstitüsü tarafýndan "karakter oyunculuðu ödülü" verildi. Ve gene Derman, 4. Uluslararasý Þam Film Festivali'nde (Suriye) birinci seçilerek altýn kýlýç ödülünü kazandý.

4. Yeni Alman Sinemasý Film Þenliði'nde (Lüksemburg) Hakkari'de Bir Mevsim (Erden Kýral), seyirci oylarýyla en iyi film seçildi.

35. Uluslararasý Berlin Film Þenliði'nde Tarýk Akan'a, Pehlivan'daki rolüyle jüri özel mansiyonu verildi.

7. Uluslararasý Kadýn Filmleri Þenliði'nde (Paris) Kaþýk Düþmaný (Bilge Olgaç), en iyi film ödülü ile Fransýz gazetecilerinin basýn özel ödülünü kazandý. Ve Halil Ergün'de seyirci tarafýndan en iyi oyuncu seçildi.

1.Uluslararasý Tokyo Film Festivali'nde (Japonya) Ali Özgentürk'ün At adlý filmi, 250 bin dolarlýk ödülü kazandý. New York Amerikan Film Festivali'nde bir Türk-Alman ortak yapýmý olan Gülibik, Educational Film Library Asociation (Eðitsel Film Kütüphaneleri Birliði) ödülünü aldý. Gene ödüllü bir film olan Erden Kýral'ýn Ayna'sý Portekiz'den eli boþ dönmedi. Figuera da Foz Uluslararasý Film Þenliði'nde büyük ödülü kazandý.

Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu ile Kültür ve Turizm Bakanlýðý'nýn ortaklaþa hazýrladýklarý Süha Arýn'ýn Kapalýçarþý'da Kýrkbin Adým adlý kýsa filmi, Turizm Filmleri Festivali'nde (Viyana) Jüri Þeref ödülü aldý.

Uluslararasý Ýstanbul Sinema Günleri düzenlendi:
Ýstanbul Kültür ve Sanat Vakfý'nýn düzenlediði Uluslararasý Ýstanbul Sinema Günleri'nin Altýn Lale Ödülü bölümünde Ayna'ya (Erden Kýral) özel mansiyon ödülü verildi. Sinema Günleri'nin 1 milyon liralýk Eczacýbaþý Vakfý Ödülü'nü ise Bir Yudum Sevgi'nin yapýmcýsý ve yöntemeni Atýf Yýlmaz kazandý. Ayrýca Pehlivan'daki baþarýsý nedeniyle Zeki Ökten, üstün baþarý belgesiyle deðerlendirildi.

1986

Film sayýsý yeni bir týrmanýþa geçti. Ve bu yýl 185 film çekildi. Yeni oyuncular: Þahika Tekand, Sibel Turnagöl Yeni yönetmenler: Erdoðan Kar, Nisan Akman, Ýsmail Güneþ ve Tevfik Beþer Yeni yapýmcý: Lokman Kondakçý (Varlýk Film).

Atýf Yýlmaz'ýn Müjde Ar'la Aaahh Belinda'sý yýlýn en çok iþ yapan (40 milyon TL) filmi olarak yeni bir rekor kýrdý.

Sinemaya ilgi yeniden doðdu. Ve seyirci sinemaya döndü. "Sinema, Video ve Müzik Eserleri Yasasý" meclisten çýkýp yürürlüðe girdi.

Yeni arayýþlara ve çýkýþlara yönelen 20'ye yakýn nitelikli film, Türk sinemasýna bir hareket getirdi. Özellikle de Atýf Yýlmaz'ýn Aaahh Belinda, Ömer Kavur'un Anayurt Oteli, Baþar Sabuncu'nun Asýlacak Kadýn, Nesli Çölgeçen'in Züðürt Aða ve Yavuz Turgul'un Muhsin Bey adlý filmleri yýlýn en ilginç denemeleri oldular. Ömer Kavur'un kendine özgü sinemasý ve Macit Koper'in oyunuyla Anayurt Oteli, edebiyat-sinema iliþkilerinin en büyük baþarýlarýndan birini örnekledi.

Gene Bekir Yýldýz'dan bir edebiyat uyarlamasý olan Halkalý Köke'yle Ümit Efekan, kendini aþan bir çýkýþ yaptý. Ve Zuhal Olcay'ýn "usta iþi oyunu" ayrýca dikkati çekti. Sinan Çetin siyasal aðýrlýklý filmi Prenses ile içerik açýsýndan bazý tartýþmalara yol açarken, Gökyüzü ile de biçime dayalý bir "kaçýþ sinemasý" örneðini verdi.

Atýf Yýlmaz'ýn Asiye Nasýl Kurtulur'u epik bir deneme, Deðirmen ise bir "çað filmi"ydi. Teyzem (Halit Refið), Fatma Gül'ün Suçu Ne (Süreyya Duru), Gün Doðmadan (Ýsmail Güneþ), Kupa Kýzý (Baþar Sabuncu), Beyaz Bisiklet (Nisan Akman), 40 Metrekare Almaya (Tevfik Baþer), Merdoðlu Ömer Bey (Yusuf Kurçenli), Ses (Zeki Ökten), Suda Yanar (Ali Özgentürk), Beyoðlu'nun Arka Yakasý (Þerif Gören), Uzun Bir Gece (Süreyya Duru), Suçumuz Ýnsan Olmak (Erdoðan Tokatlý) ve Dilan (Erden Kýral) çeþitli özellikler taþýyan ilginç filmlerdi.

23. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Aaahh Belinda (Atýf Yýlmaz)
· En iyi 2. film: Yýlanlarýn Öcü (Þerif Gören)
· En iyi 3. film: Adý Vasfiye (Atýf Yýlmaz)
· En iyi yönetmen: Atýf Yýlmaz (Aaahh Belinda)
· En iyi senaryocu: Yavuz Turgul (Züðürt Aða)
· En iyi görüntü yönetmeni: Aytekin Çakmakçý
· En iyi özgün müzik: Atilla Özdemiroðlu (Kurbaðlar, Züðürt Aða)
· En iyi kadýn oyuncu: Müjde Ar (Aaahh Belinda, Adý Vasfiye)
· En iyi erkek oyuncu: Kadir Ýnanýr (Yýlanlarýn Öcü)
· En iyi stüdyo: Fono Film
· Jüri özendirme ödülü: Beyaz Bisiklet (Nisan Akman)

Uluslararasý Ýstanbul Sinema Günleri'nin Eczacýbaþý Vakfý Ödülü için seçici kurul, bir yerine 3 film seçmek zorunda kaldý;

· Adý Vasfiye (Atýf Yýlmaz)
· Züðürt Aða (Nesli Çölgeçen)
· Amansýz Yol (Ömer Kavur)

Böylece 2 milyonluk para ödülü üç filmin yönetmenleri arasýnda paylaþtýrýldý.

Kültür Bakanlýðý'nýn "sinema teþvik ödülleri"ni kazanan filmler de þunlardý:

Uzun metrajlý dramatik filmler (Ödül tutarlarý 4'er milyon TL):

· Züðürt Aða (Nesli Çölgeçen), yapýmcýsý: Kadri Yurdatap
· Gün Doðmadan (Ýsmail Güneþ), yapýmcýsý: Lokman Kondakçý
· Merdoðlu Ömer Bey (Yusuf Kurçenli), yapýmcýsý: Lokman Kondakçý
· Beyaz Bisiklet (Nisan Akman), yapýmcýsý: Kadri Yurdatap
· Kurbaðalar (Þerif Gören), yapýmcýsý: Selim Soydan
· Kan (Þerif Gören), yapýmcýsý: Ýsmet Kazancoðlu 2 milyon kazanan belgeseller:
· Aðustos Böceði (Bahattin Alkaç)
· Nasreddin Hoca (Tonguç Yaþar)

Bu yýl da Türk sinemasý yurt dýþýndaki þenliklerde ilgi toplamaya devam etti. Amansýz Yol Taþkent Film Þenliði'nde gösterildi. Venedik Film Þenliði'nin çeþitli bölümlerinde ise Hakkari'de Bir Mevsim, Ayna, Bekçi, Kaþýk Düþmaný ve Kan adlý filmlerimiz yarýþtý. Rimini Avrupa Sinemasý Þenliði'nde (Ýtalya), Adý Vasfiye kadýn sorunlarýna getirdiði bakýþ açýsý nedeniyle hayli ilgi gördü.

14. Strasbourg Film Þenliði'nde (Fransa), Bekçi'yle (Ali Özgentürk), Bir Avuç Cennet (Muammer Özer) ikincilik ödülünü paylaþtýlar.

32. Oberhausen Kýsa Film Festivali'nde (Almanya) Dilek Gökin'in Yokuþ adlý kýsa filmi uluslararasý büyük jüri ödülünü aldý.

11. Uluslararasý Spor Filmleri Þenliði'nde (Fransa) Pehlivan (Zeki Ökten) 31 film arasýndan sýyrýlarak Uluslararasý Olimpiyat Komitesi ödülünü kazandý.

Gene Bir Avuç Cennet, 7. Kýrsal Dünya Sinema Þenliði'nde (Fransa) seçici kurul tarafýndan mansiyona deðer bulunurken, 3. Uluslararasý Göçmen Filmleri Festivali'nde (Ýsveç) büyük ödülü aldý.

Yurt dýþýndan gelen yýlýn son ödülünü de Hülya Koçyiðit'in baþarýsýyla gerçekleþti. Ve Koçyiðit, 8. Nantes Üç Kýta Þenliði'nde (Fransa) Kurbaðalar'daki yorumuyla en iyi kadýn oyuncu seçildi.

1987

185 film çekildi. Yeni yönetmenler: Þahin Kaygun, Zülfü Livaneli, Engin Ayça, Orhan Oðuz, Muzaffer Hiçdurmaz, Ömer Uður ve Yavuzer Çetinkaya.

Kaliteli ve çizgi dýþý filmlerin yapýmý bu yýl daha arttý. Ve iþ yapan film listesinde aðýrlýk yýldýz ya da oyuncu sinemasýna deðil, yönetmen sinemasýna geçti. Yani yýllar önce Lütfi Ö. Akad'la baþlayýp Metin Erksan'la, Atýf Yýlmaz'la Yýlmaz Güney'le devam eden yönetmen sinemasý (Cinema d' Auteur), günümüzde Erden Kýral'la, Ömer Kavur'la tazelendi. Bu aþamada Zuhal Olcay, Þehika Tekand, Nur Sürer, Þerif Sezer, Fatoþ Sezer, Gülsen Tuncer gibi yýldýz olmayan, ama olgunluk çaðýný yaþayan kadýn oyuncular yeni bir ataðý oluþturdular.

Atýf Yýlmaz, Hayallerim, Aþkým ve Sen'le "sosyal içerikli fantastik film üçlemesi" 'ni (ilk ikisi: Adý Vasfiye ve Aaahh Belinda) sonuçlandýrdý.

Yýlýn öteki önemli filmleri: Afife Jale (Þahin Kaygun), Av Zamaný (Erden Kýral), Bez Bebek (Engin Ayça), Bir Avuç Gökyüzü (Ümit Elçi), Biri ve Diðerleri (Tunç Baþaran), Çark (Muzaffer Hiçdurmaz), Çil Horoz (Süreyya Duru), Dolunay (Þahin Kaygun), Dünden Sonra Yarýndan Önce (Nisan Akman), 72.Koðuþ (Erdoðan Tokatlý), Gece Yolculuðu (Ömer Kavur), Gramafon Avrat (Yusuf Kurçenli), Her Þeye Raðmen (Orhan Oðuz), Ýpekçe (Bilge Olgaç), Kaçamak (Baþar Sabuncu), Kadýnýn Adý Yok (Atýf Yýlmaz), Kara Sevdalý Bulut (Muammer Özer), Katýrcýlar (Þerif Gören), On Kadýn (Þerif Gören), Zincir (Korhan Yurtsever), Yer Demir Gök Bakýr (Zülfü Livaneli), Yarýn Yarýn (Sami Güçlü), Yaðmur Kaçaklarý (Yavuz Özkan), Rumuz Goncagül (Ýrfan Tözüm), Selamsýz Bandosu (Nesli Çölgeçen).

Sinema Eseri Sahipleri Meslek Birliði (SESAM) kuruldu. Ve baþkanlýða Türker Ýnanoðlu seçildi.

24. Antalya Film Festivali sonuçlarý:

· En iyi film: Muhsin Bey (Yavuz Turgul)
· En iyi 2.film: Anayurt Oteli (Ömer Kavur)
· En iyi 3.film: Hayallerim, Aþkým ve Sen (Atýf Yýlmaz)
· En iyi yönetmen: Ömer Kavur (Anayurt Oteli)
· En iyi senaryocu: Yavuz Turgul (Muhsin Bey)
· En iyi görüntü yönetmeni: Çetin Tunca (Hayallerim, Aþkým ve Sen)
· En iyi özgün müzik: Atilla Özdemiroðlu (Muhsin Bey)
· En iyi kadýn oyuncu: Türkan Þoray (Hayallerim, Aþkým ve Sen)
· En iyi erkek oyuncu: Þener Þen (Muhsin Bey)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Hümeyra (Asiye Nasýl Kurtulur)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Uður Yücel (Muhsin Bey)
· Onur Ödülü: Metin Erksan.

Uluslararasý Sinema Günleri'nde Eczacýbaþý Vakfý Ödülü'nü en iyi film seçilen Anayurt Oteli kazandý.

Kültür Bakanlýðý bu yýl, 'sinema teþvik ödülleri'ni' 8 milyona çýkardý: 8 milyon TL kazanan uzun metrajlý dramatik filmler:

· Muhsin Bey (Yavuz Turgul)-yapýmcýsý: Abdurrahman Keskiner.
· Bir Kýrýk Bebek (Nisan Akman)-yapýmcýsý: Kadri Yurdatap.
· Gece Yolculuðu (Ömer Kavur)-yapýmcýsý: Ömer Kavur.
· Hafýz Yusuf Efendi-Gönülden Gönüle (Türker Ýnanoðlu)-yapýmcýsý: Türker Ýnanoðlu
· Ýpekçe (Bilge Ortaç)-yapýmcýsý: Lokman Kondakçý.

Belgeseller:

· Abant'ta Bir Gün (Behlül Dal), Ödül tutarý: 2.500.000 TL.
· Bir Oba Bir Halý (Seyide Parsa), Ödül miktarý: 1.250.000 TL.
· Dünyanýn Merkezi (Çetin Öner), Ödül tutarý: 2.000.000 TL.
· Mavi Cennet (Ý. Selçuk Kýzýlkaya), Ödül tutarý: 2.000.000 TL.
· Ormanlarýmýz (Ünlem Demiralp), Ödül tutarý: 1.250.000 TL.
· Çaðdaþ Türk Kadýný (Ýzzet Öz), Ödül tutarý: 2.000.000 TL.

Animasyonlar:

· Avcý ile Kuþ (Tonguç Yaþar, Meral Simer), Ödül tutarý: 2.500.000 TL.
· Tombiþin Öyküsü (Bahattin Alkoç), Ödül tutarý: 2.500.000 TL.
· Öðretmenin Deðeri (Ahmet Nuri Öktem), Ödül tutarý: 2.500.000 TL.

Türk sinemasý bu yýl yurt dýþýnda gene parlak bir dönem yaþadý. Ve yeniden keþfedilen Metin Erksan için, Nantes 9. Üç Kýta Film Festivali'nde (Fransa) bir toplu gösteri düzenlendi. Beþ filmi gösterildi. Yavuz Özkan'ýn Maden'i Paris'te dört sinemada birden gösterime girdi. Zülfü Livaneli'nin Yer Demir Gök Bakýr'ý Cannes Film Festivali'nin Un Certain Regard bölümünde gösterildi. Valencia Film Þenliði'nde (Ýspanya) Ömer Kavur'un Anayurt Oteli ve Zeki Ökten'in Ses adlý filmleri yarýþtý.

Daha önceki yýllarda çeþitli ödüller toplayan Muammer Özer'in Bir Avuç Cennet adlý filmi bu kez 13. Uluslararasý Santarem Film Festivali'nde (Portekiz) senaryo dalýnda birinci seçilip altýn buket ödülünü kazanýrken, ayrýca en iyi film ödülü olan bronz buketi de alýyordu.

44. Uluslararasý Venedik film Þenliði'nde Anayurt Oteli, Uluslararasý Sinema Yazarlarý Federasyonu (Fipresci) ödülünü Ermanno Olmi'nin Hanýmefendiye Uzun Ömürler adlý filmiyle paylaþtý. Ömer Kavur'un bu filmi ayrýca 8. Valencia Akdeniz Film Festivali'nde Ýtalyan yönetmen Mazzacura'nýn Ýtalyan Gecesi adlý filmiyle üçüncülük ödülü bronz madalyayý paylaþtý. 9. Nantes 3. Kýta Film Þenliði'nde ise büyük ödülü kazanýrken, Macit Koper de ayný filmdeki rolüyle en iyi erkek oyuncu seçildi.

Yýlýn sonuncu ödülü de Zülfü Livaneli'nin Yer Demir Gök Bakýr'ýyla geldi yurt dýþýndan. Livaneli'nin bu filmi San Sebastian Film Þenliði'nde Hristiyanlar Sinema Örgütü (Ocic) ödülünü kazandý.

1988

Üç yeni kadýn yönetmen: Mahinur Ergun ruzan, ressam Gülsün Karamustafa (Benim Sinemalarým).


Atýf Yýlmaz'ýn Duygu Asena uyarlamasý Kadýnýn Adý Yok, Türk sinema tarihinin en büyük giþe rekorunu (Ýstanbul sinemalarýnda 6 haftada 140 milyon TL) kýrdý.

Yazar Cengiz Aytmatov'un bir eserinden Hocakulu Narlýyev'in sinemaya uyarladýðý Türk-Sovyet yapýmý Gün Uzar Yüzyýl Olur çekildi.

Genç kuþak oyuncularý içinde öne çýkýp dikkati çeken yalnýzca Tarýk Tarcan oldu. Türk sinemasýnda "sosyal güvence" giriþimleri baþladý. Ve devlet sinemayla ilk kez ciddi bir þekilde ilgilenmeye baþladý. Özellikle de Devlet Bakaný Adnan Kahveci'yle Dýþiþleri Bakaný Mesut Yýlmaz, Türk sinemasýna olumlu yaklaþýmlarda bulundular. Adnan Kahveci, 'yabancý sermayeyi' Türkiye'ye çekmeyi amaçlayan "Off-Shore Media projesi" 'ni sundu.

SODER (Sinema Oyuncularý Derneði) kuruldu. Ve baþkanlýða Türkan Þoray seçildi.

Himaye edilmeye muhtaç sinema sanatçýlarý için yapýlacak "huzurevi" 'nin temelini Baþbakan Turgut Özal attý.

Zengin mutfaðý (Baþer Sabuncu), Düttürü Dünya (Zeki Ökten), Gömlek (Bilge Olgaç), Polizei (Þerif Gören) ve Benim Sinemalarým (Füruzan) bu yýlýn düzeyli çalýþmalarýydý.

7.Uluslararasý Ýstanbul Sinema Günleri'nde Eczacýbaþý Vakfý ödülü, en iyi film seçilen Biri ve Diðerleri'ndeki baþarýsýyla Tunç Baþaran'a verildi. Üstün baþarý belgesini de Sabahattin Ali uyarlamasý Gramafon Avrat'la Yusuf Kurçenli kazandý. Ayrýca Yavuz Turgul'un Muhsin Bey adlý filmi de seçici kurul ödülüyle deðerlendirildi.

1.Ankara Film Þenliði yapýldý. Genç yönetmenleri desteklemek amacýyla Türkiye'de ilk kez yapýlan ilk filmler yarýþmasýnda sonuçlar þöyle saptandý:

· En iyi film: Her Þeye Raðmen (Orhan Oðuz)
· En iyi 2.film: Bez Bebek (Engin Ayça)
· En iyi yönetmen: (Orhan Oðuz)
· En iyi kadýn oyuncu: Þerif Sezer (Her Þeye Raðmen)
· En iyi erkek oyuncu: Talat Bulut (Her Þeye Raðmen)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Derya Yücel (Bir Kýrýk Bebek)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Orhan Çaðman (Bir Kýrýk Bebek)
· En iyi senaryo: Engin Ayça (Bez Bebek)
· En iyi görüntü yönetmeni: Salih Dikiþçi (Dolunay)
· En iyi müzik: Cahit Berkay (Her Þeye Raðmen, Çark, Sýzý, Sis)

Kýsa Film Yarýþmasý:

· En iyi kýsa film: Marjinal (Oðuzhan Tarcan)
· En iyi 2.kýsa film: Uslu Köyün Masalý (Neþat Kýrcalýoðlu)
· En iyi 3.kýsa film: Vapurlar (Mehmet Güreli)

Türk sinemasý yurt dýþýndaki gösterilerde, yarýþmalarda ilgi çekmeye devam etti. Örneðin 16. Strasbourg Film Þenliði'nde Sinan Çetin'in 14 Numara adlý film yarýþtý. Ve bir aylýk süre içinde (eylül) üç filmimiz peþ peþe ödüllendirildi.

Köln'de düzenlenen Foto Kino Fuarý'nda Zülfü Livaneli'nin Yer Demir Gök Bakýr'daki kameramaný Jugen Jurges'e Alman Kamera Ödülü verildi.

5. Avrupa Sinama Festivali'nde (Ýtalya) Her Þeye Raðmen (Orhan Oðuz) eleþtirmenlerin seçtiði Avrupa'nýn en iyileri bölümü'nde birincilik ödülüne deðer görüldü. Ve daha önce de Cannes Film Þenliði'nde gençlik ödülü almýþtý.





36. San Sebastian Film Festivali'nde Muhsin Bey de (Yavuz Turgul), jüri özel ödülü kazandý.



37. Uluslararasý Mannheim Film Festivali'nde (Almanya), Her Þeye Raðmen 20 bin marklýk (yaklaþýk 19 milyon) büyük ödülü aldý (ekim).

En iyi senaryo ödülünün verilmediði 25. Antalya Film Festivali'nde þu sonuçlar alýndý:

· En iyi film: Gece Yolculuðu (Ömer Kavur)
· En iyi 2.film: Dolunay (Þahin Kaygun)
· En iyi 3.film: Zincir (Korhan Yurtsever)
· En iyi yönetmen: Ömer Kavur (Gece Yolculuðu)
· En iyi görüntü yönetmeni: Salih Dikiþçi (Gece Yolculuðu)
· En iyi özgün müzik: Atilla Özdemiroðlu (Gece Yolculuðu)
· En iyi kadýn oyuncu: Gülþen Bubikoðlu (Kurtar Beni)
· En iyi erkek oyuncu: Aytaç Arman (Gece Yolculuðu)
· En iyi yardýmcý kadýn oyuncu: Fatoþ Sezer (Kurtar Beni)
· En iyi yardýmcý erkek oyuncu: Tanju Gürsu (Kurtar Beni)· Onur ödülü: Süreyya Duru

Ankara'da Türk-Amerikan Derneði, Ödüllü Türk Filmleri Gösterisi düzenlendi.

1988 yýlý sona ererken Türk sinemasý, yurt dýþýnda birbiri ardýna çeþitli baþarýlar yeniledi. Örneðin bu baþarýlardan baþlýcasý Hülya Koçyiðit'in Fransa'da düzenlenen 8. Uluslararasý Amiens Film Þenliði'nde Bez Bebek adlý filmindeki yorumuyla en iyi kadýn oyuncu seçilmesi oldu.

Gene Paris'te (Bobiðny) Yýlmaz Güney Filmleri Toplu Gösterisi (Umut, Aðýt, Endiþe, Zavallýlar, Düþman) düzenlendi.

32. Londra Film Festivali'ne Kaçamak (Baþar Sabuncu), Bez Bebek (Engin Ayça) ve Her Þeye Raðmen (Orhan Oðuz) adlý filmler katýldý.

Ve bu ara Ontario Film Enstitüsü ve Toronto Türk Derneði'nin Ottowa Büyük Elçiliðimiz desteðiyle Türk Filmleri Toplu Gösterisi düzenlendi. Bu þölene Pehlivan (Zeki Ökten), Ýpekçe (Bilge Olgaç), Beyaz Bisiklet (Nisan Akman), Aaahh Belinda (Atýf Yýlmaz), Aþk-ý Memnu (Halit Refið) ve Amansýz Yol (Ömer Kavur) adlý filmlerimiz gösterildi.

1988 yýlýnýn son ödülünü ise yönetmen Lütfi Ö. Akad aldý. Kültür ve Turizm Bakanlýðý, "Kültür ve Sanat Büyük Ödülü" 'nü sinema sanatýna katký ve hizmetleri nedeniyle Akad'a verdi.



Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlýðý 

Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.Sen canýmsýn canýmsýn, damarýmda kanýmsýn,damarýmda kanýmsýn.
Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.Ben sende tattým aþký sevdayý, sende anladým bir tek kalmayý,birini sevip onun olmayý.

Yukarı git